Ηλία, ρίχτο

 

Στο μεταξύ, σ’ έναν άλλο χωροχρόνο, η κατάρρευση της ευρωπαϊκής ιδέας παίρνει σχήμα και μορφή σ’ ένα γερμανικό τηλεοπτικό στούντιο. Αν σκεφτεί κανείς τη συγκριτικά μειονεκτική θέση του ευρωπαϊκού βιομηχανικού κυρίως κεφαλαίου σε σχέση με ανάλογα συμφέροντα στην Ασία, το περιστατικό της ευαίσθητης καγκελαρίου που τιμωρεί κατά τον χειρότερο τρόπο, συγκαταβατικά, ένα 14χρονο παιδί που έχει κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για να ενταχθεί στο στρεβλό ευρωπαϊκό όνειρο, μάς δείχνει πόσο στενό είναι το κυρίαρχο ευρωπαϊκό βλέμμα. Ποια από τις δυο είναι πιο ξένη;

http://www.theguardian.com/world/2015/jul/16/angela-merkel-comforts-teenage-palestinian-asylum-seeker-germany

(για να το ελαφρύνουμε λίγο, το βίντεο θα μπορούσε να είναι και επεισόδιο από τη σύνοδο κορυφής του eurogroup της περασμένης Κυριακής)

Λαφαζανιές

panaritiΛαφαζανιές δηλαδή.

Ποιος είπαμε ότι ανακαλεί ποιον;

Όταν η μύτη σου τρέχει και τα πόδια σου μυρίζουν, μάλλον στέκεσαι ανάποδα…

i-elpida-erxetai--to-prwto-tileoptiko-spot-tou-suriza.w_hrΗ αποψινή ανακοίνωση της πολιτικής γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ, εκτός που δε λέει τίποτα, λέει κάτι ενδιαφέρον:

Οι κόκκινες γραμμές της κυβέρνησης είναι και κόκκινες γραμμές του ελληνικού λαού, εκφράζουν τα συμφέροντα των εργαζομένων, των αυτοαπασχολούμενων, των συνταξιούχων, των αγροτών και της νεολαίας. Εκφράζουν την ανάγκη της χώρας να μπει σε ένα νέο δρόμο ανάπτυξης, με πυρήνα της την κοινωνική δικαιοσύνη και την αναδιανομή του πλούτου.

Όπα, μάγκες, εξηγηθείτε, ακόμη και μέσα σ’ αυτό τον τραγέλαφο: ποιος τράβηξε πρώτος τις κόκκινες γραμμές;

70 χρόνια μετά

Πριν 70 χρόνια, στο Βερολίνο γραφόταν η τελευταία πράξη του β’ παγκοσμίου πολέμου επί ευρωπαϊκού εδάφους – μιλάω φυσικά για την κατάληψη της πόλης από τον Κόκκινο Στρατό, που σήμαινε και το θάνατο του χιτλερικού καθεστώτος ως τέτοιου. Για την πορεία των πραγμάτων έκτοτε πολλά μπορεί να πει κανείς. Όμως σε ποιο περιβάλλον κλήθηκαν να ζήσουν οι Βερολινέζοι εκείνες τις ημέρες; Το παρακάτω βίντεο δίνει μια ενδιαφέρουσα εικόνα.

Εικοστός πρώτος αιώνας, με επίδικο την ταχύτητα

Διαφήμιση στο περιοδικό "Publish" (graphic arts, web design, multimedia), τεύχος 87, Ιανουάριος 2000

Διαφήμιση στο περιοδικό «Publish» (graphic arts, web design, multimedia), τεύχος 87, Ιανουάριος 2000

Το «Κόκκινο» δικαίωμα στα διαφημιστικά έσοδα

Cashier

Διαβάζουμε σ’ ένα παραπονιάρικο άρθρο που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του ραδιοφωνικού σταθμού του ΣΥΡΙΖΑ «Στο Κόκκινο 105,5″ και αφορά την υπέρτερη θέση του σταθμού στη λίστα των ακροαματικοτήτων σε σχέση με τη θέση του στη λίστα της κατανομής της διαφημιστικής δαπάνης:

Ο δείκτης που προκύπτει από τον αριθμό των ακροατών και το χρόνο ακρόασης θα έπρεπε να είναι και το αντικειμενικό κριτήριο με βάση το οποίο θα κατανέμεται η διαφήμιση:

Όσο πιο απλωμένο είναι το κοινό μέσα στο ραδιοφωνικό χρόνο τόσο μεγαλύτερες οι πιθανότητες να ακούσει κάποιος ένα διαφημιστικό μήνυμα. Αν ίσχυε αυτή η αντικειμενική κατανομή, το ΚΟΚΚΙΝΟ θα έπρεπε να παίρνει το 3,1% της διαφημιστικής δαπάνης κι αυτό θα το καθιστούσε βιώσιμο και κερδοφόρο. Ας έπαιρνε το 2,5%, το 2%, το 1,5% και όχι το 0,6% που παίρνει σήμερα, με χίλιους κόπους και βάσανα. Το ΚΟΚΚΙΝΟ παίρνει το 20% της διαφήμισης που δικαιούται και τούτο, σε απλά μαθηματικά, σημαίνει ότι κάποιος άλλος παίρνει το 80% που δεν δικαιούται.

Η γενικευμένη «αριστερή» σύγχυση του ΣΥΡΙΖΑ δε θα μπορούσε παρά να εκφράζεται και σ’ αυτό το πεδίο.

Η διαφήμιση αποτελεί το κύριο έσοδο των περισσότερων μέσων ενημέρωσης. Για τις εφημερίδες και τα περιοδικά, η διαφήμιση είναι ο κύριος λόγος της απαξίωσής τους στα μάτια του αναγνωστικού κοινού. Όταν η ιδέα δεν είναι να πουλάς ειδήσεις στους αναγνώστες, αλλά αναγνωστικό κοινό στους διαφημιζόμενους, αρχίζει και μειώνεται το ενδιαφέρον για την παραγωγή της είδησης και αμφισβητείται η εγκυρότητα του περιεχομένου της. Αυτό παρασέρνει εργαζόμενους δημοσιογράφους, τεχνικούς κλπ., όπως έχουμε δει πολύ καλά τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας.

Είναι γεγονός ότι για την τηλεόραση και το ραδιόφωνο τα πράγματα είναι λίγο πιο πολύπλοκα, καθώς δεν υφίσταται άμεσος τρόπος αγοράς του προϊόντος εκ μέρους του αναγνωστικού κοινού. Αυτό οδηγεί τους ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς στο διπλό παιχνίδι της διεκδίκησης κομματιού της πίτας των διαφημιζόμενων, της πίτας που καθορίζει, λίγο-πολύ, ποιος μπορεί και ποιος δε μπορεί να συνεχίσει να εκπέμπει.

Ε, λοιπόν, όσο κι αν είναι κατανοητά τα αδιέξοδα που έχει ακόμη κι ένας κομματικός σταθμός όπως το «Κόκκινο» (που σημαίνει ότι έχει κάποια πρόσβαση και στην κρατική χρηματοδότηση του ΣΥΡΙΖΑ), η συζήτηση περί «δικαιώματος στη διαφήμιση», περί «δίκαιης κατανομής» της διαφημιστικής πίτας με «αντικειμενικά κριτήρια» δεν είναι απλώς ανεδαφική, είναι και ύποπτη σε σχέση με τις προθέσεις του σταθμού. Τι ζητάει δηλαδή ο σταθμός (αν δικαιούμαστε να υποθέσουμε ότι το άρθρο εκφράζει την άποψη της διεύθυνσης του σταθμού ή της αρχισυνταξίας του); Να χρηματοδοτείται από τράπεζες, εισαγωγείς αυτοκινήτων και φαρμακοβιομηχανίες; Για να έχει το δικαίωμα το κοινό του σταθμού ν’ ακούει χρήσιμα διαφημιστικά μηνύματα;

Να τους χαίρεται το κοινό τους, λοιπόν. Κάτι τέτοια βλέπει ο κόσμος και προκύπτουν κινήσεις σαν την (άκομψη, είναι αλήθεια) κατάληψη του σταθμού πριν λίγες ημέρες από αλληλέγγυους στους αγωνιστές κρατούμενους απεργούς πείνας…

Η ψευδογλώσσα των τραπεζών (Bankspeak)

Τι μπορεί να μας πει η ποσοτική γλωσσολογική ανάλυση για τις δραστηριότητες και τους στόχους των διεθνών χρηματοοικονομικών θεσμών; Σε πρώτη ματιά, οι λέξεις που χρησιμοποιούνται πιο συχνά στις Ετήσιες Αναφορές της Παγκόσμιας Τράπεζας δίνουν μια εντύπωση αδιάρρηκτης συνέχειας. Επτά λέξεις είναι κοντά στην κορυφή σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή: τρία ουσιαστικά –τράπεζα, δάνειο, ανάπτυξη– και τέσσερα επίθετα: δημοσιονομικός, οικονομικός, χρηματοοικονομικός, ιδιωτικός. Η επτάδα συμπληρώνεται από λίγα ακόμη ουσιαστικά: ΔΤΑΑ [Διεθνής Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης], χώρες, επένδυση, τόκος, πρόγραμμα, πρότζεκτ, βοήθεια και -λιγότερο συχνά- δανεισμός, αύξηση, κόστος, χρέος, εμπόριο, τιμές. Υπάρχει και μια δεύτερη ομάδα λιγότερο έντονων επιθέτων –άλλος, νέος, τέτοιος, καθαρός, πρώτος, επιπλέον, γενικός– συν το γεωργικός, που εν μέρει αντικαθίσταται από τη δεκαετία του 1990 με το αγροτικός. Το μήνυμα είναι σαφές: η Παγκόσμια Τράπεζα δανείζει χρήματα με σκοπό τη διέγερση της ανάπτυξης, κυρίως στον αγροτικό νότο, και γι’ αυτό ασχολείται με δάνεια, επενδύσεις και χρέη. Εφαρμόζει προγράμματα και πρότζεκτ και θεωρεί το εμπόριο ζήτημα κλειδί για την οικονομική ανάπτυξη. Καθώς ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη, η Τράπεζα ασχολείται με κάθε είδος οικονομικών, χρηματοοικονομικών και δημοσιονομικών ζητημάτων και είναι σε επαφή με τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Όλα είναι απλά και εντελώς ξεκάθαρα.

Κι όμως, πίσω απ’ αυτό το προσωπείο της ομοιομορφίας, έχει επιτελεστεί μια τεράστια μεταμόρφωση. Έτσι περιέγραφε η Αναφορά της Τράπεζας τον κόσμο το 1958:

Το υπάρχον σύστημα μεταφορών του Κονγκό είναι προσανατολισμένο κυρίως στο εξαγωγικό εμπόριο και βασίζεται σε μεταφορές σε ποτάμια και σιδηροδρόμους που οδηγούν από λιμάνια σε ποτάμια προς περιοχές που παράγουν ορυκτά και γεωργικά εμπορεύματα. Οι περισσότεροι δρόμοι είναι ακτινωτοί σε μικρές αποστάσεις από τις πόλεις, παρέχοντας επικοινωνίες μεταξύ αγροκτημάτων και αγορών. Τα τελευταία χρόνια η κίνηση στους δρόμους έχει αυξηθεί ραγδαία με την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς και την βελτίωση των γεωργικών μεθόδων.

Κι αυτή είναι η Αναφορά μισό αιώνα αργότερα, το 2008:

Εξισώνοντας το πεδίο σε παγκόσμια ζητήματα

Οι χώρες της περιοχής αναδύονται ως κομβικοί παίκτες σε ζητήματα παγκοσμίου ενδιαφέροντος και ρόλος της Τράπεζας είναι να υποστηρίζει τις προσπάθειές τους συνεργαζόμενη μέσω καινοτόμων πλατφορμών για έναν διαφωτισμένο διάλογο και πράξη στο πεδίο, καθώς και υποστηρίζοντας τη συνεργασία Νότου-Νότου.

Πρόκειται για μιαν άλλη γλώσσα, τόσο σημασιολογικά όσο και γραμματικά. Η κεντρική ασυνέχεια, όπως θα δούμε, τοποθετείται κυρίως μεταξύ των τριών πρώτων δεκαετιών και των τελευταίων δύο, στις αρχές του ’90, όταν το στιλ των Αναφορών γίνεται πιο κωδικοποιημένο, αυτοαναφορικό και αποσπασμένο από την καθημερινή γλώσσα.

Ολόκληρη η μελέτη στα αγγλικά: NLR32604

FRANCO MORETTI & DOMINIQUE PESTRE, «BANKSPEAK. The Language of World Bank Reports«, New Left Review, 92, March-April 2015