Ας καταργήσουμε το ευρώ

Να που μια είδηση από τον γαλλικό νότο θέτει σε ευθεία αμφισβήτηση μια θεμελιώδη αρχή του κυρίαρχου οικονομικού συστήματος.

Οι κάτοικοι του χωριού Κολομπριέρ της Προβάνς αποφάσισαν πριν λίγους μήνες να δέχονται ως νόμισμα στις συναλλαγές τους και το παλιό γαλλικό φράγκο. «Είμαστε έμποροι, όχι φιλανθρωπικό ίδρυμα», δηλώνει η πρόεδρος του τοπικού εμποροβιοτεχνικού συλλόγου, για να ξεκαθαρίσει ότι ο στόχος τους δεν είναι νοσταλγικός.

Με το δεδομένο ότι η μόνη αρχή που εκδίδει νόμιμο νόμισμα στην ευρωζώνη είναι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, θα πρέπει να μιλάμε για ανταρσία. Το εύρος της εφαρμογής του εναλλακτικού νομισματικού συστήματος είναι βέβαια τέτοιο που το κυρίαρχο σύστημα δεν μπορεί να κλονιστεί. Οι συμβολισμοί, όμως, είναι αρκετά έντονοι για να φιλοξενηθούν στις σελίδες των New York Times.

Η ελληνική Wikipedia αναφέρει στο λήμμα «Χρήμα»:

Τα χρήματα Fiat (χρήματα εξουσιοδότησης) είναι μια σχετικά σύγχρονη εφεύρεση. Μια κεντρική αρχή δημιουργεί ένα νέο αντικείμενο χρημάτων που έχει την ελάχιστη εγγενή αξία. Η χρήση του κοινού των χρημάτων υπάρχει μόνο επειδή η κεντρική αρχή εξουσιοδοτεί την αποδοχή των χρημάτων κάτω από την ποινική ρήτρα του νόμου.

Ο έλεγχος της έκδοσης χρήματος είναι κρατική υπόθεση; Όχι απαραίτητα: Για παράδειγμα, αντανακλώντας στην οργανωτική της δομή τις ιδιαιτερότητες της αμερικανικής κοινωνίας, η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) ανήκει κατ’ ουσίαν στους τραπεζίτες, οι οποίοι παράγουν το αγαθό «χρήμα, το πωλούν, το μεταπωλούν, το αγοράζουν κλπ. Επίσης, το σύστημα Bretton Woods για ένα διάστημα λειτούργησε ως ρυθμιστής του διεθνούς εμπορίου και δεν ήταν καθόλου κρατική υπόθεση.

Η σημερινή ρευστότητα θολώνει τα κριτήρια υπολογισμού της αξίας – οι «παραδοσιακές» αναλύσεις της πολιτικής οικονομίας ασφυκτιούν κάτω από το βάρος της βραχυπρόθεσμης προσδοκίας που ενθαρρύνουν τα χρηματιστήρια. Έτσι και το χρήμα αντί να επιλύει πρακτικά προβλήματα δημιουργεί περισσότερα.

Οι κάτοικοι του Κολομπριέρ, λίγο από φιλοτουριστικό ζήλο, λίγο από επαρχιωτισμό, μάς δείχνουν τη βάση της εφαρμογής κάθε οικονομικού ή και άλλου συστήματος: την συναίνεση της κοινότητας.

ΥΓ. Τα της κυκλοφορίας του χρήματος τα έχει βέβαια αναλύσει σ’ άλλη εποχή και ο τόσο παρεξηγημένος θείος Κάρολος, χωρίς να έχει εργαλεία όπως αυτό. Για την «στενότητα» του χρήματος αναφέρει στην κλασική πολεμική του «Μισθός, Τιμή, Κέρδος«:

[…] ο φίλος μας Ουέστον έντυσε τούς παλιούς του ισχυρισμούς με καινούρια σχήματα.

Είπε: «Ύστερα από μια γενική αύξηση στους χρηματικούς μισθούς θα χρειασθούν περισσότερα νομισματικά μέσα για να πληρωθούν οι ίδιοι μισθοί. Και μια που τα νομισματικά μέσα είναι σταθερά, με τι τρόπο θα μπορέσετε να πληρώσετε τους αυξημένους χρηματικούς μισθούς, με το σταθερό αυτό ποσό από νομισματικά μέσα;». Την πρώτη φορά η δυσκολία προερχόταν από το σταθερό ποσό των εμπορευμάτων πού αντιστοιχούν στον εργάτη, παρ’ όλη την αύξηση στο χρηματικό μισθό. Τώρα η δυσκολία προέρχεται από τον αυξημένο χρηματικό μισθό, παρ’ όλο το σταθερό ποσό των εμπορευμάτων. Φυσικά, αν απορρίψετε το αρχικό του δόγμα, θα εξαφανισθούν και οι δυσκολίες που το ακολουθούν.

Ωστόσο, θα αποδείξω πως το ζήτημα αυτό της νομισματικής κυκλοφορίας δεν έχει καμιά σχέση με το θέμα πού εξετάζουμε.

Στη χώρα σας, ο μηχανισμός των πληρωμών είναι πιο τελειοποιημένος από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης. Χάρη στην έκταση και τη συγκέντρωση του τραπεζικού συστήματος χρειάζονται πολύ λίγα νομισματικά μέσα για να κυκλοφορήσει το ίδιο ποσό από αξίες και για να διεκπεραιωθεί ο ίδιος ή και μεγαλύτερος ακόμα αριθμός από υποθέσεις. Όσον αφορά τους μισθούς, ο Άγγλος εργοστασιακός εργάτης ξοδεύει το μισθό του κάθε βδομάδα στον μπακάλη, που τον στέλνει κάθε βδομάδα στον τραπεζίτη, που τον ξαναστέλνει κάθε βδομάδα στον εργοστασιάρχη, για να τον πληρώσει ξανά στους εργάτες του και έτσι ολοένα.

Με το μηχανισμό αυτό ο χρονιάτικος μισθός ενός εργάτη, ας πούμε 52 λίρες, μπορεί να πληρώνεται με μια μόνο λίρα, που κάνει κάθε βδομάδα τον ίδιο κύκλο. Μα και στην Αγγλία ακόμα ο μηχανισμός αυτός δεν είναι τόσο τέλειος όσο στην Σκοτία, ούτε είναι σ’ όλα τα μέρη το ίδιο τελειοποιημένος και γι’ αυτό βρίσκουμε λ.χ., πως σε μερικές αγροτικές περιοχές χρειάζονται, σε σύγκριση με τις βιομηχανικές περιοχές, πολύ περισσότερα νομισματικά μέσα για να κυκλοφορήσεί ένα πολύ μικρότερο ποσό από αξίες.

Αν περάσετε τη Μάγχη, θα βρείτε πως οι χρηματικοί μισθοί είναι πολύ πιο χαμηλοί απ’ ότι στην Αγγλία, και όμως στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Ελβετία και στη Γαλλία, η κυκλοφορία τους γίνεται με πολύ μεγαλύτερο ποσό από νομισματικά μέσα.

Η ίδια λίρα δεν ξαναπιάνεται τόσο γρήγορα από τα χέρια του τραπεζίτη ούτε ξαναγυρίζει τόσο γρήγορα στο βιομήχανο καπιταλιστή και, κατά συνέπεια, αντί για μια λίρα, που κυκλοφορεί τις 52 λίρες το χρόνο, χρειάζονται τρεις ίσως λίρες για να κυκλοφορήσουν ένα χρονιάτικο μισθό από 25 λίρες. Έτσι, αν συγκρίνετε τις χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης με την Αγγλία, θα δείτε αμέσως πως χαμηλοί χρηματικοί μισθοί μπορεί να χρειάζονται περισσότερα νομισματικά μέσα για να κυκλοφορήσουν απ’ ότι υψηλοί χρηματικοί μισθοί και πως αυτό στην πραγματικότητα είναι τεχνικό ζήτημα, ολότελα ξένο από το θέμα μας.

Σύμφωνα με τους καλύτερους υπολογισμούς, που μου είναι γνωστό, το χρονιάτικο εισόδημα της εργατικής τάξης σε τούτη τη χώρα μπορεί να εκτιμηθεί σε 250.000.000 λίρες. Το τεράστιο αυτό ποσό κυκλοφορεί με 3.000.000 πάνω-κάτω λίρες. Ας υποθέσουμε πως οι μισθοί αυξάνονται κατά 50%. Τότε, αντί 3.000.000 λίρες σε νομισματικά μέσα θα χρειασθούν 4.500.000 λίρες.

Επειδή όμως ένα πολύ σημαντικό μέρος από τα καθημερινά έξοδα του εργάτη γίνονται με ασημένια και χάλκινα κέρματα, δηλαδή με απλά σύμβολα, που η σχετική τους αξία με το χρυσό έχει καθοριστεί αυθαίρετα με νόμο, όπως και η αξία των χαρτονομισμάτων με αναγκαστική κυκλοφορία, μια αύξηση κατά 50% στο χρηματικό μισθό θα απαιτούσε, στη χειρότερη περίπτωση, μια πρόσθετη κυκλοφορία από ένα, ας πούμε, εκατομμύριο λίρες.

Ένα εκατομμύριο που κοιμάται τώρα με τη μορφή ράβδων ή νομισμάτων στα υπόγεια της Τράπεζας της Αγγλίας, ή στις διάφορες ιδιωτικές τράπεζες, θα κυκλοφορούσε. Μα και αυτά ακόμα τα ασήμαντα έξοδα από την πρόσθετη νομισματοκοπή και την πρόσθετη φθορά, που θα προερχόταν απ’ αυτό το εκατομμύριο, θα μπορούσαν να εξοικονομηθούν και πραγματικά θα εξοικονομηθούν, αν παρουσιάζονταν καμιά προστριβή από την έλλειψη των πρόσθετων κυκλοφοριακών μέσων.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s