Η συγχώνευση της Εθνικής Τράπεζας και μια ιδιόρρυθμη απεργία

Ιστορίες από το παρελθόν, όταν οι κυβερνήσεις όριζαν τι θα γίνει με τις τράπεζες και όχι το αντίθετο. Βρισκόμαστε στον Γενάρη του 1953, ενάμιση μήνα μετά την ορκωμοσία της κυβέρνησης Παπάγου (20/11/1952). Στα πλαίσια της εκκαθάρισης του κρατικού και στρατιωτικού μηχανισμού από τους κεντρώους της εποχής Πλαστήρα, ο στρατηγός αποφασίζει ότι δεν θέλει να συνδιαλέγεται με την διοίκηση της εθνικής τράπεζας και δίνει ριζική λύση. Οι εργαζόμενοι της τράπεζας έχουν άλλη γνώμη…

Αντιγράφουμε από το Μετά τον Εμφύλιο. Η άνοδος του Παπάγου στην εξουσία του Σόλωνα Ν. Γρηγοριάδη (Εκδόσεις Φυτράκη + Το Βήμα 2010, Σελ. 158-159):

Σε λίγο ήρθε η σειρά μιας άλλης εκκαθάρισης. Η Εθνική Τράπεζα, που αν και υπό κρατικό έλεγχο αποτελούσε το προπύργιο των αστών και με τη σειρά της έλεγχε ως ένα βαθμό το κράτος, είχε τότε κεντρώα διοίκηση. Από το 1914 η κυβέρνηση διόριζε το διοικητή του πανίσχυρου ιδρύματος και ο Παπάγος βρήκε σε αυτή τη θέση τον Φιλελεύθερο Κωστόπουλο, με υποδιοικητή τον επίσης κεντρώο Μανέτα. Τώρα πήρε αμέσως ριζικές αποφάσεις. Δεν θα υπέτασσε απλώς το ίδρυμα αλλά θα το καταργούσε. Με ποιον τρόπο; Συγχωνεύοντάς του με άλλη τράπεζα, που θα το απορροφούσε. Αυτό που δεν διανοήθηκε να κάνει ο Ελευθέριος Βενιζέλος το 1914, όταν συγκρούστηκε με την Εθνική Τράπεζα, το έκανε ο αρχηγός του Συναγερμού μέσα σε μία νύχτα.

Στις 6 Ιανουαρίου του 1953 εκδίωξε τον διοικητή και τον υποδιοικητή. Και τοποθέτησε στην θέση τους τον Γενικό Διευθυντή της Τραπέζης Αθηνών Κωστή Ηλιάσκο. Στις 30 Ιανουαρίου κατατέθηκε στη Βουλή νομοσχέδιο που ψηφίστηκε στις 17 Φεβρουαρίου (Ν. 2292/1953) με το οποίο ο υπουργός Εμπορίου αποκτούσε το δικαίωμα να κάνει συγχωνεύσεις τραπεζών χωρίς να ερωτάται η συνέλευση των μετόχων, και να διορίζει απευθείας τα διοικητικά τους συμβούλια.

Με τον νόμο αυτόν η Εθνική Τράπεζα και η Τράπεζα Αθηνών συγχωνεύτηκαν σε μια μονάδα που είχε την επωνυμία «Εθνική Τράπεζα Ελλάδος και Αθηνών Α.Ε.». Και στην ουσία η Τράπεζα Αθηνών, με τον Ηλιάσκο και το μηχανισμό της, κυριαρχούσε στο καινούριο γιγαντιαίο ίδρυμα.

Η μεταβολή αυτή που εξέπληξε τους πάντες, προκάλεσε πολλές αντιδράσεις. Ο Σπ. Μαρκεζίνης [σημ. Χελώνας: υπουργός Συντονισμού και δεξί χέρι του Παπάγου] τις συνέτριψε όλες, και πολύ περισσότερο καθώς η Αμερικανική Αποστολή ήταν σύμφωνη για τη συγχώνευση. Σκόνταψε όμως σε μια απροσδόκητη αντίδραση, που προκάλεσε ισχυρό σάλο.

Αυτό που δεν μπόρεσαν να κάνουν ούτε οι μέτοχοι της Εθνικής ούτε οι οικονομικοί κύκλοι που συνδέονταν μαζί της – να διασώσουν την ιστορική τράπεζα – ανέλαβαν να το κάνουν οι 6.000 υπάλληλοί της.

Πριν ακόμη γίνει η συγχώνευση, μόλις ο Κωστής Ηλιάσκος ανέλαβε την διοίκηση της Εθνικής, το πρωί της 9ης Ιανουαρίου, οι υπάλληλοι κλείδωσαν τα γραφεία τους, έβαλαν τα κλειδιά στην τσέπη τους κι έφυγαν. Ο νέος διοικητής προσήλθε στο δικό του γραφείο, που δεν είχε κλειδωθεί. Έμεινε εκεί μέσα μόνος. Δεν υπήρχε ούτε κλητήρας. Έσπευσε τότε να καλέσει υπαλλήλους της Τραπέζης Αθηνών να παραβιάσουν τα κλειστά γραφεία και να εργαστούν αυτοί, αλλά δεν το κατόρθωσαν. Έτσι η τράπεζα παρέμεινε νεκρή. Επέμβαση της εισαγγελίας, που διέταξε την Αστυνομία να συλλαμβάνει τους υπαλλήλους και να τους αποσπά τα κλειδιά των γραφείων τους, υπήρξε ατελέσφορη. Κλήθηκαν και κλειδαράδες, και πάλι όμως δεν πέτυχαν πολλά. Το κεντρικό κατάστημα ιδίως είχε τέτοιο σύστημα στις πόρτες του, ώστε παρέμενε απόρθητο, ενώ το θησαυροφυλάκιο ήταν πάντα διπλομανταλωμένο.

Τότε αποφάσισε ο στρατάρχης [Παπάγος] να επιπέσει κατά των απεργών. Τη δωδέκατη μέρα δήλωσε προς τρίτους για να μεταδοθεί:

«Θα τους επιστρατεύσω από αύριον. Και αν αντιδράσουν, θα τους στείλω στο στρατοδικείο μέχρις ενός…»

Ταυτόχρονα εξέδωσε ένα προειδοποιητικό μήνυμα:

«Καλώ άπαν το απεργούν προσωπικόν της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος να προσέλθη από της πρωίας της αύριον εις την εργασίαν του…

Όσοι δεν ευρεθούν εντός της αύριον εις τας θέσεις των, θα θεωρηθούν ως υπονομεύοντες την οικονομικήν ζωήν της χώρας και θα αντιμετωπισθούν αναλόγως».

Η απειλή ήταν σαφής και οι απεργοί δεν τόλμησαν να αντιμετωπίσουν τον αδυσώπητο κυβερνήτη τώρα που ορθωνόταν προσωπικά εναντίον τους. Έπειτα από δεκατέσσερις ημέρες η πρωτότυπη απεργία τερματίστηκε και από τις 22 Ιανουαρίου η Τράπεζα ξαναλειτουργούσε.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s