Η άγνοια του Μπάμπη Παπαδημητρίου για το «επιχειρηματικό οικοσύστημα»

Σε άρθρο του στην Καθημερινή της Κυριακής 31/10/2010, ο Μπάμπης Παπαδημητρίου μάς επιδεικνύει για άλλη μια φορά την άγνοια, τη βιασύνη και την προχειρότητά του. Σχολιάζοντας τις προτάσεις της ενδιάμεσης νομισματικής έκθεσης της Τραπέζης της Ελλάδος που παρουσίασε αυτή τη βδομάδα ο διοικητής της Γιάννης Προβόπουλος, πέφτει για πλάκα στην παγίδα που του έστησαν – άθελά τους – οι συντάκτες της, θίγοντας εκ νέου την όποια αξιοπιστία του.

Αφού δεν παραλείπει να εκθειάσει το γεγονός ότι ο κεντρικός τραπεζίτης της χώρας αναλαμβάνει να σχεδιάσει (ή, κατ’ άλλους, να σιγοντάρει) την ασκούμενη οικονομική πολιτική, ρίχνει το παρακάτω βαθυστόχαστο για να ψαρώσει τους αναγνώστες του:

Αν οι δημοσιογράφοι είχαν αντιληφθεί τι είναι το Business Ecosystem, που προτείνει ο κ. διοικητής, θα είχε χειρότερη μεταχείριση από εκείνη που επιφυλάχθηκε στον αντιστασιακό και αγωνιστή Γιάννη Σπράο, στην οποία αναφέρθηκα προηγουμένως.

Στο περίφημο άρθρο του στην έγκυρη επιθεώρηση Harvard Business Review (Μάιος – Ιούνιος 1993), που κέρδισε το βραβείο McKinsey, ο James F. Moore εξήγησε ότι εκείνο που χρειάζεται να διαφυλάξουμε και να ενισχύσουμε επιλεκτικά είναι το ακόλουθο: κάποιες εκατοντάδες δυναμικές επιχειρήσεις, μερικές χιλιάδες δυναμικούς ανθρώπους και αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ενεργούς πολίτες-καταναλωτές. Μπορεί να έχουμε πολλά προβλήματα, δεν πρέπει όμως να εγκαταλείψουμε όσα εξαιρετικά έχουν χτιστεί. Το δύσκολο στους πολιτικούς είναι να επιτρέψουν στον ιδιωτικό τομέα, που κατέχει τα προηγούμενα, να μην πληρώνει συνεχώς τη διαλυτική κρίση του κράτους.

Επειδή η Χελώνα ως εκ φύσεως δεν ψαρώνει, ακόμα και στη θαλάσσια εκδοχή της, θα δείξει παρακάτω ότι αυτό που ο Μπάμπης Παπαδημητρίου αποδίδει στον James F. Moore βρίσκεται μόνο μέσα στο κεφάλι του προχειρολόγου δημοσιογράφου, ο οποίος επιχειρεί κατά τρόπο απαράδεκτο και αντιδεοντολογικό να προσθέσει ένα υποτιθέμενο επιστημονικό επιχείρημα στις πολιτικές επιλογές που εκθέτει στα άρθρα γνώμης που δημοσιεύει στην εφημερίδα που εργάζεται, βάζοντας ταυτόχρονα λόγια στο στόμα του δύσμοιρου οικονομολόγου. Εκτός αν ο διακεκριμένος δημοσιογράφος είναι απλώς αφελής – αλλά τότε γιατί έχει τέτοιο βήμα σε μεγάλα μέσα ενημέρωσης της χώρας;

Τι αναφέρεται στην ενδιάμεση νομισματική έκθεση της ΤτΕ

Στην ενδιάμεση νομισματική έκθεση της Τραπέζης της Ελλάδος, διαβάζουμε (σελ. 35):

Η οικονομική πολιτική πρέπει να δημιουργήσει το κατάλληλο περιβάλλον ―ένα επιχειρηματικό οικοσύστημα (21)― μέσα στο οποίο θα μπορέσουν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά οι επιχειρήσεις. Το “σύστημα” αυτό πρέπει να χαρακτηρίζεται από απλούς, διαφανείς και σταθερούς κανόνες για τον ανταγωνισμό και τη φορολογία, ξεκάθαρο επιμερισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και περιφέρειας, σαφή εργασιακή νομοθεσία και καθορισμένο χωροταξικό πλαίσιο. Η επιβολή αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων εντός των οποίων θα χορηγούνται οι άδειες επενδύσεων και η αποφυγή καθυστερήσεων λόγω της εύκολης δυνατότητας προσφυγών (από αντιτιθέμενους στις επενδύσεις) θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμα στοιχεία. Εν κατακλείδι, το πλαίσιο θα πρέπει να είναι φιλικό προς την επιχειρηματικότητα και απαλλαγμένο από την καχυποψία απέναντί της.

Στην υποσημείωση 21 στην ίδια σελίδα αναφέρεται δε: «Ο όρος εμφανίζεται στο Harvard Business Review«.

Τι καταλαβαίνει ο Μπάμπης Παπαδημητρίου από επιχειρηματικά οικοσυστήματα;

Τίποτα σχεδόν. Βρίσκει το λήμμα της Wikipedia για τον όρο «Business ecosystem» και κακοαντιγράφει βιαστικά μια γραμμή από εκεί, χωρίς να διαβάσει καν τις επόμενες. Έτσι, τσιμπάει την βράβευση του άρθρου, αλλά δεν τσιμπάει τον ορισμό του «επιχειρηματικού οικοσυστήματος» που περιέχεται σ’ αυτό (τονισμοί της Χελώνας):

[Επιχειρηματικό οικοσύστημα] είναι μια οικονομική κοινότητα που υποστηρίζεται από μια υποδομή αλληλεπιδρώντων οργανώσεων και ατόμων – των οργανισμών του κόσμου των επιχειρήσεων. Αυτή η οικονομική κοινότητα παράγει αγαθά και υπηρεσίες με αξία για τους πελάτες, οι οποίοι είναι οι ίδιοι μέλη του οικοσυστήματος. Στις οργανώσεις που συμμετέχουν περιλαμβάνονται οι προμηθευτές, οι κύριοι παραγωγοί, οι ανταγωνιστές και άλλοι συμμέτοχοι. Με τον καιρό, συνεξελίσσουν τις ικανότητες και τους ρόλους τους και τείνουν να ευθυγραμμίζονται με τις κατευθύνσεις που βάζει μία ή και περισσότερες κεντρικές εταιρείες. Αυτές οι εταιρείες που διατηρούν ηγετικούς ρόλους μπορούν ν’ αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, αλλά η λειτουργία του ηγέτη του οικοσυστήματος εκτιμάται από την κοινότητα διότι επιτρέπει στα μέλη να κινούνται προς κοινά οράματα, να ευθυγραμμίζουν τις επενδύσεις τους και να βρίσκουν αμοιβαία υποστηρικτικούς ρόλους.

Αν κάποιος δεν έχει ήδη παρατηρήσει ότι από τον ορισμό του κατά Moore «επιχειρηματικού οικοσυστήματος» απουσιάζει παντελώς η οποιαδήποτε έννοια που θυμίζει κράτος και κρατική πολιτική, ας σηκώσει το χέρι. Όχι εσύ, Καραμήτρο.

Παρεμπιπτόντως, ν’ αναφέρουμε ότι το θρυλικό βραβείο McKinsey δίνεται απ’ το McKinsey Foundation for Management Research από το 1959 για το καλύτερο άρθρο που δημοσιεύεται κάθε χρόνο στο Harvard Business Review.

Τι λέει στ’ αλήθεια το άρθρο του James F. Moore;

Επειδή, βεβαίως, ζούμε στην εποχή του διαδικτύου και η πρόσβαση στην πληροφορία κλπ. κλπ. κλπ., η Χελώνα δεν δυσκολεύτηκε να εντοπίσει το εν λόγω άρθρο του James F. Moore, και με χαρά παρουσιάζει ένα περίγραμμά του, το οποίο μπορεί να φανεί χρήσιμο τόσο στους συντάκτες της έκθεσης της ΤτΕ, όσο και στον διακεκριμένο συντάκτη της Καθημερινής, που, σαν να αποτελούν όργανα αλλοτρίων συμφερόντων, χρησιμοποιούν έναν όρο για να περιγράψουν άλλο πράγμα από αυτό που εννοεί ο εισηγητής του – ή ίσως προχωρούν ένα βήμα παραπέρα απ’ αυτόν.

Ο τίτλος του βραβευμένου άρθρου του James F. Moore είναι «Predators and Prey: A new ecology of competition», ήτοι «Θύτες και θύμα: Μια νέα οικολογία του ανταγωνισμού». Δημοσιεύθηκε στο Harvard Business Review στο τεύχος Μαΐου-Ιουνίου 1993 με την (προφανή για όλες τις εποχές, νομίζουμε) προμετωπίδα «Για τις περισσότερες επιχειρήσεις σήμερα, το μόνο πραγματικά βιώσιμο πλεονέκτημα προκύπτει από την υπέρβαση του ανταγωνισμού στην καινοτομία».

Το άρθρο ανήκει στον χώρο του μάνατζμεντ και όχι της δημόσιας διοίκησης και προτείνει ένα μοντέλο σκέψης για τους μάνατζερ των επιχειρήσεων, το οποίο αναγνωρίζει ότι σε μια ελεύθερη αγορά καμιά επιχείρηση δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς άλλες επιχειρήσεις, και άρα η με κάποιο τρόπο συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στους στόχους τόσο των κυρίαρχων όσο και των περιφερειακών επιχειρήσεων κάθε κλάδου. Χρησιμοποιεί δε την μεταφορά του «οικοσυστήματος» εκεί που η παραδοσιακή οικονομική επιστήμη θα έβαζε την λέξη «κλάδος».

Ο Moore υποστηρίζει ότι οι διευθύνοντες πρέπει να αναπτύξουν νέες ιδέες και εργαλεία στρατηγικής σ’ ό,τι αφορά την καινοτομία, τις επιχειρηματικές συμμαχίες και την ηγεσία σε πελάτες και προμηθευτές. Αναφέρεται στον ορισμό της συνεξέλιξης που δίνει ο ανθρωπολόγος Gregory Bateson, όπου αλληλεξαρτώμενα είδη εξελίσσονται σ’ έναν ατέρμονα αμοιβαίο κύκλο, στον οποίον «οι αλλαγές στο είδος Α διαμορφώνουν το έδαφος για την φυσική επιλογή στο είδος Β» – και αντίστροφα.

Υποστηρίζει ότι οι εταιρείες Apple, IBM, Ford, Wal-Mart και Merck έχουν υπάρξει ή είναι ακόμη ηγέτες ενός επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Ορίζει το «επιχειρηματικό οικοσύστημα» κατά τον τρόπο που αναφέρουμε παραπάνω.

Επισημαίνει 4 στάδια στην ζωή ενός επιχειρηματικού οικοσυστήματος. Γέννηση, επέκταση, ηγεσία, ανανέωση. Στο πρώτο στάδιο εισάγεται η παραγωγική καινοτομία. Στο δεύτερο αποκτά καταναλωτικό έδαφος, δημιουργείται η αντίστοιχη αγορά. Στο τρίτο, η αρχική εταιρεία αποκτά την κυριαρχία στην αγορά αυτή. Στο τέταρτο, δίνονται οι εναλλακτικές λύσεις όταν η αγορά κορεστεί.

Κατόπιν, παρουσιάζει με λεπτομέρειες τις περιπτώσεις των εταιρειών που αναφέρονται παραπάνω σύμφωνα με το μοντέλο των τεσσάρων σταδίων.

Οι αναφορές του στο κράτος και την πολιτική του είναι μηδαμινές: ανάφερεται μια φορά στον όρο «antitrust», άλλη μία στον όρο «δικαστήριο», δύο φορές στην προστασία των βιομηχανικών πατεντών, μια φορά στα «θεσμικά παράθυρα» (που μπορούν να εκμεταλλευτούν οι επιχειρήσεις σε αναζήτηση της καινοτομίας) και κάνει μια κάπως ευρύτερη αναφορά στη θέση των φαρμακευτικών εταιρειών και τη μείωση της προστασίας τους από το κράτος με διάφορους τρόπους.

Κλείνει δε το βαρύ κι ασήκωτο άρθρο του ως εξής:

Για τα άτομα που εμπλέκονται σ’ αυτές τις μάχες των οικοσυστημάτων, το τίμημα είναι υψηλό. Ως κοινωνία, πρέπει να βρούμε τρόπους να βοηθήσουμε τα μέλη των οικοσυστημάτων που πεθαίνουν να μπουν σε πιο ζωντανά οικοσυστήματα, αποφεύγοντας τον πειρασμό να τονώσουμε τα αποτυχημένα οικοσυστήματα. Από οικολογική άποψη, δεν έχει σημασία ποια ακριβώς οικοσυστήματα θα παραμείνουν ζωντανά· αντιθέτως, εκείνο που είναι απαραίτητο είναι ο ανταγωνισμός μεταξύ τους να είναι άγριος και δίκαιος – και ο καταλληλότερος να επιβιώσει.

Η ανάλυση του James F. Moore είναι ενδιαφέρουσα, αλλά πρόκειται για  μια ανάλυση περιορισμένη: θεωρεί δεδομένους τους παίκτες του (οικο)συστήματος και προσπαθεί να τους διασώσει.

Όμως η Χελώνα, με το δεδομένο ότι βρίσκεται στην άλλη όχθη του ποταμού, εξοργίζεται από την άθλια χρήση του όρου «επιχειρηματικό οικοσύστημα» τόσο από τους συντάκτες της ενδιάμεσης έκθεσης της ΤτΕ, όσο κι από την εκ καραμπόλας χρήση του όρου από τον Μπάμπη Παπαδημητρίου. Δεν εκπλήσσεται, βέβαια, από την υπαλληλική νοοτροπία των διαχειριστών της εξουσίας και των παπαγάλων τους, αλλά δε μπορεί και να κοιμηθεί ήσυχα. Αν ήσαστε σοβαροί, κύριοι, θα μπορούσαμε και να συζητήσουμε. Αλλά τώρα;

Τι παραλείπει να μεταφέρει ο Μπάμπης Παπαδημητρίου από την ενδιάμεση έκθεση της ΤτΕ;

Λέει κι άλλα η ενδιάμεση έκθεση της ΤτΕ, πέραν αυτών που διαλέγει να τονίσει ο Μπάμπης Παπαδημητρίου. Ακολουθώντας την μέθοδο του έμπειρου δημοσιογράφου, θα απομονώσουμε φράσεις απ’ αυτήν, για να δούμε αν μπορούμε να βάλουμε λόγια στο στόμα του Γιάννη Προβόπουλου. Μόνο που η Χελώνα πάντα ξεχωρίζει τις πηγές από τις απόψεις της και βάζει αποσιωπητικά όπου κόβει λέξη:

Οι δανειακές επιβαρύνσεις του ελληνικού επιχειρηματικού τομέα είναι χαμηλότερες ως ποσοστό του ΑΕΠ από ό,τι συμβαίνει στο εξωτερικό και επομένως υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια για επενδύσεις. […] Η μικρομεσαία ελληνική επιχείρηση […] στηρίχθηκε από τις οικονομικές πολιτικές. […] Οι λόγοι που οδήγησαν στην περιορισμένη ανάπτυξη των ελληνικών επιχειρήσεων πρέπει να αναζητηθούν […] στην έλλειψη κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης, στ[ην] […] εκτεταμένη εισφοροδιαφυγή […], στον στενό ορίζοντα πολλών επιχειρήσεων. Συνοψίζοντας, είναι βέβαιο ότι η διαδικασία που περιγράφεται πιο πάνω συνεπάγεται απαιτήσεις […] από την επιχειρηματική κοινότητα […] Εξάλλου, οι επιχειρήσεις πρέπει να λάβουν υπόψη ότι η παγκόσμια οικονομική κρίση θα επιφέρει αλλαγές στον τρόπο που αξιολογούνται οι χρηματιστηριακές αξίες. Γι’ αυτό καλούνται πλέον να επιδείξουν μακρόπνοα επιχειρηματικά σχέδια και όχι βραχυχρόνια κέρδη.

Το επιχειρηματικό οικοσύστημα των ελληνικών επιχειρήσεων ΜΜΕ

Τι θα έπρεπε να πει, λοιπόν, μια ανάλυση για το «επιχειρηματικό οικοσύστημα» των ελληνικών επιχειρήσεων στο χώρο των μέσων μαζικής ενημέρωσης; Ε, πρώτα απ’ όλα, θα αναγνώριζε ηγετική θέση στο κράτος, το οποίο χρηματοδοτεί τις δραστηριότητές τους. Κατόπιν, θα έβαζε τις επιχειρήσεις των ΜΜΕ στη θέση τους, ως περιφερειακών δυνάμεων. Κι έπειτα, θα έδειχνε ότι το οικοσύστημα δεν υπάρχει χωρίς και τους δυο παράγοντες. Όπως το θέτει κι ο James F. Moore στο βραβευμένο άρθρο του,

Ενώ και το λιοντάρι και η αντιλόπη ανήκουν στο υγιές οικοσύστημα της σαβάνας, παλεύουν το ένα ενάντια στο άλλο για να καθορίσουν σε ποια έκταση κάθε είδος επεκτείνεται μέσα του.

ΥΓ. Κάθε ομοιότητα με πραγματικά πρόσωπα είναι συμπτωματική.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s