Το πανεπιστημιακό άσυλο στο Χάρβαρντ

Ο Παντελής Καψής, σ’ ένα κείμενό του στο Βήμα με τον πονηρό τίτλο «Αρχαία Σκουριά«, υπερασπίζεται την αλλαγή στο μοντέλο διοίκησης των πανεπιστημίων της χώρας. Ο Πάσχος Μανδραβέλης, με τη γνωστή του βιασύνη, δεν χάνει την ευκαιρία να επισημάνει το άρθρο του Καψή, του οποίου το επιχείρημα, ας πούμε, είναι ότι στα μεγάλα ξένα πανεπιστήμια όπως το Κέμπριτζ και το Χάρβαρντ, οι διοικητικές αρχές δεν εκλέγονται αλλά διορίζονται. Η Χελώνα παρακάμπτει το γεγονός ότι λίγη σχέση έχει αυτό με το πρόβλημα των ελληνικών πανεπιστημίων (περισσότερα έχει γράψει εδώ σχετικά) και προσφέρει στο ελληνικό κοινό ένα απόσπασμα από ένα κείμενο του Gaston Gordillo που μας προσφέρει μια άλλη οπτική για το φημισμένο Χάρβαρντ και μας πληροφορεί για τις ισχύουσες μορφές ασύλου σ’ αυτή τη ναυαρχίδα των πανεπιστημίων. Ο Gaston Gordillo είναι καθηγητής ανθρωπολογίας στο πανεπιστήμιο της British Columbia, στο Vancouver του Καναδά, κι ελπίζουμε να μας συγχωρήσει για την αντιγραφή:

Τις δεκαετίες του 1980 και 1990, όπως έδειξε η Ναόμι Κλάιν στο «Δόγμα του Σοκ», η Λατινιή Αμερική ήταν το έδαφος όπου οι παγκόσμιες ελίτ πειραματίστηκαν για πρώτη φορά με τον αχαλίνωτο καπιταλισμό που σήμερα σκορπά την καταστροφή στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι που ζουν ή προέρχονται από τη Λατινική Αμερική, όπως εγώ, παρακολουθούν τις ειδήσεις που έρχονται από Ευρώπη και Βόρεια Αμερική ως déjà vu. Ιδιωτικοποιήσεις, βίαιες περικοπές δαπανών, χρεοκοπία, ταραχές; Εκεί που είσαι ήμουνα…

Στις αρχές του 2000, η καπιταλιστική εκμετάλλευση της Λατινικής Αμερικής ήταν τόσο βίαιη που οδήγησε σε πολλές λαϊκές εξεγέρσεις και ένα κύμα δημοκρατικά εκλεγμένων αριστερών και κεντροαριστερών κυβερνήσεων, οι οποίες, πέρα από τις διαφορές τους, εν μέρει αναδημιούργησαν το κράτος πρόνοιας, έβαλαν όρια στην κυριαρχία των επιχειρήσεων και του ΔΝΤ και μπήκαν σ’ έναν δρόμο βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Και πολλοί απ’ αυτούς που ήταν υπεύθυνοι για το καπιταλιστικό πλιάτσικο της δεκαετίας του ’90 χρειάστηκε να εγκαταλείψουν την ήπειρο. Οι περισσότεροι βρήκαν άσυλο στα ξακουστά πανεπιστήμια των ΗΠΑ.

Το 2000-2001, είχα μια πρώτο χέρι, συχνά εξωπραγματική εμπειρία με μερικούς από αυτούς τους πρώην πλιατσικολόγους, καθώς ήμουν μεταδιδακτορικός φοιτητής στο Χάρβαρντ και τους συναντούσα διαρκώς στην πανεπιστημιούπολη. Οι περισσότεροι από αυτούς τους πρώην επισήμους απλώς δεν μπορούσαν να ζήσουν στις πατρίδες τους διότι ορθά αντιμετωπίζονταν ως υπεύθυνοι για τη γενικευμένη κοινωνική καταστροφή. Για παράδειγμα, παρακολούθησα κάποτε μια ομιλία μαζί με τον πρώην πρόεδρο του Ισημερινού Τζαμίλ Μαχουάντ (που ανετράπη με την εξέγερση του Ιανουαρίου 2000), τον πρώην υπουργό οικονομικών του και έναν πρώην υπουργό της κυβέρνησης Μενέμ στην Αργεντινή. Ήταν όλοι καθηγητές του Χάρβαρντ. Δεν ήμουν όμως ακόμη έτοιμος ν’ αντέξω έναν λόγο του τότε προέδρου του Χάρβαρντ, Λάρι Σάμερς, ο οποίος είχε μόλις απορυθμίσει τις αμερικανικές αγορές επί Κλίντον. Την άνοιξη του 2001, ο Σάμερς επαινούσε σε μια δημόσια εκδήλωση την πρόσφατη ανάδειξη του Ντομίνγκο Καβάγιο ως υπουργού οικονομικών της Αργεντινής για δεύτερη φορά. Επιχειρηματολογούσε συγκαταβατικά ότι η χαρβαρντιανή εκπαίδευση του Καβάγιο ήταν εγγύηση για την επιτυχία της θητείας του, χωρίς φυσικά να αναφέρει ότι η τότε ραγδαία επιδεινούμενη κατάσταση στην Αργεντινή ήταν επίτευγμα του ίδιου του Καβάγιο (του αρχιτέκτονα του νεοφιλελεύθερου ξεπουλήματος των κοινών, ως υπουργού οικονομικών του Μενέμ). Λίγους μήνες αργότερα, ο Καβάγιο εγκατέλειψε την Αργεντινή εν μέσω μιας κατεστραμμένης οικονομίας και μιας εκτεταμένης λαϊκής εξέγερσης που ανέτρεψε την κυβέρνηση και περιελάμβανε ένα πλήθος χιλιάδων ανθρώπων γύρω από το σπίτι του στο Μπουένος Άιρες που οργισμένα απαιτούσε την παραίτησή του. Ο Καβάγιο συνάντησε τους άλλους Λατινοαμερικάνους εμιγκρέδες της ελίτ στο Χάρβαρντ, το οποίο πάντα ανοίγει τις αγκάλες του σε πλιατσικολόγους κάθε είδους, αρκεί να μην φορούν κουκούλες.

σημείωση της Χελώνας: Στη σύνθεση των διοικητικών οργάνων του Χάρβαρντ συναντάμε και τον διακεκριμένο δημοσιογράφο των New York Times Νίκολας Κριστόφ. Οι κ. Καψής και Μανδραβέλης ας το ‘χουν υπόψη τους, μετά τις επιτροπές του υπουργείου δικαιοσύνης, υπάρχουν κι άλλες δουλειές που μπορούν να κάνουν.