Μερικές πρόχειρες σκέψεις για τη στρατηγική απέναντι στο φασιστικό φαινόμενο

Όλος μου ο προβληματισμός γύρω από την ΧΑ ξεκινά από μια βασική αντίληψη: η ΧΑ μπορεί να είναι συμμορία, αλλά ο φασισμός είναι κίνημα. Ιστορικά αυτό ήταν το λάθος που έκαναν όλοι απέναντι στο φασισμό του μεσοπολέμου: τον υποτίμησαν θεωρώντας τον συμμορία, την εποχή που εκείνος έβρισκε ανταπόκριση στις μάζες. Όταν πια οι μάζες ήταν μαζί με τον φασισμό, ήταν αργά.

Το εξαιρετικά χρήσιμο βιβλίο του Παλμίρο Τολιάτι με τίτλο «Μαθήματα για το φασισμό» βασίζεται σε μαθήματα που έκανε ο Τολιάτι σε Ιταλούς κομμουνιστές στην κομματική σχολή της Μόσχας το 1935, όταν βεβαίως είχαν υποχρεωθεί μετά την ήττα και για λόγους ασφαλείας να εγκαταλείψουν την φασιστική Ιταλία.

Τα γεγονότα της Ιταλίας και της Γερμανίας οδήγησαν τότε την Κομμουνιστική Διεθνή σε μια αλλαγή γραμμής απέναντι στον φασισμό (7ο συνέδριο, 1935). Στην Ελλάδα, αυτή η αλλαγή γραμμής της Διεθνούς εκφράστηκε στις αρχές του 1936 με το σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα (βασει του οποίου το ΚΚΕ στήριξε στο κοινοβούλιο την εκλογή του φιλελεύθερου Σοφούλη στη θέση του Προέδρου της Βουλής), όμως ήταν ήδη αργά – λίγους μήνες αργότερα ο Μεταξάς με τις ευλογίες του βασιλιά θα αναλάμβανε πρωθυπουργός και θα προχωρούσε στη δικτατορία.

Γιατί τα λέω αυτά: από πολιτική σκοπιά, η διαρκής προσπάθεια παρακολούθησης των «ατοπημάτων» της ΧΑ και έκθεσής τους προς την κοινή γνώμη μπορεί να καταλήξει ένα ατελέσφορο κυνήγι μαγισσών από την ανάποδη. Για κάθε αμφιβόλου ποιότητος χρυσαυγίτικο βιογραφικό που βγαίνει στο φως, υπάρχουν δεκάδες «συστημικά» βιογραφικά διαφθοράς απ’ τα οποία θ’ αντλεί ο αντίπαλος. Κάθε επίκληση αστικής νομιμότητας σ’ ό,τι αφορά τη βία που ασκεί η ΧΑ, θα συμψηφίζεται από τον αντίπαλο με εκατοντάδες πράξεις κοινωνικής ανυπακοής της αριστεράς. Κι ακόμη χειρότερα, για κάθε επινοημένη ιστορία ομαδικού βιασμού, θα υπάρχουν δεκάδες πραγματικές ιστορίες χαμηλής εγκληματικότητας ή και αδίκως χυμένου αίματος (δες πχ Γ’ Σεπτεμβρίου και Ζαρουχλέικα). Στο ταμείο, ενδέχεται να είμαστε οι χαμένοι.

Και χαμένοι μπορεί να είμαστε γιατί ο διαιτητής αυτής της αντιπαράθεσης είναι οι μάζες: αυτές οι ετεροκαθοριζόμενες παραζαλισμένες λαϊκές μάζες που διαμόρφωσε η μεταπολιτευτική πραγματικότητα, ο καταπιεσμένος ψηφοφόρος του ΠΑΣΟΚ του ’81 με την ωφελιμιστική αντίληψη και τον ατομισμό του. Καθώς, όσο κι αν εκλογικά έχει αποδεσμευτεί από το ΠΑΣΟΚ και τον δικομματισμό, διόλου δεν έχει αποδεσμευτεί από τις αυταπάτες του παρελθόντος. Τα όνειρά του για τη ζωή παραμένουν τα ίδια. Κι ακόμη κοιτάζει την πάρτη του. Απ’ αυτού του είδους τον ψηφοφόρο δύσκολα θ’ απαλλαγούμε.

Οι οργανωμένοι φασίστες τύπου ΧΑ, γνωρίζουν αυτό το πρόβλημα και γι’ αυτό απευθύνονται σ’ αυτές τις λίγο-πολύ μισότυφλες μάζες. Γνωρίζουν καλά το παιχνίδι της προπαγάνδας. Γνωρίζουν επίσης πόσο ευκολόπιστο είναι το κοινό τους απέναντι σε οποιαδήποτε ανοησία του πουν. Ουσιαστικά, οι μάζες δεν έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο πιστεύουν πράγματα – απλώς άρχισαν να θεωρούν αναξιόπιστα ορισμένα πρόσωπα, talking heads των δελτίων ειδήσεων και της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Η πίστη παραμένει, μετακινούμενη προς τα νέα, άφθαρτα πρόσωπα του Κασιδιάρη και του Καιάδα.

Η ευκολία με την οποία πραγματοποιείται η μετακίνηση αυτή, μας θυμίζει και άλλο ένα ζήτημα που δεν πρέπει να ξεχνάμε όταν συζητάμε για τον φασισμό: ο φασισμός είναι μια εναλλακτική λύση του συστήματος όταν ζορίζουν τα πράγματα, όταν οι μάζες μπαίνουν σε διαδικασία αμφισβήτησης του συστήματος. Κι ακόμη, ο φασισμός έχει ένα εξαιρετικό πλεονέκτημα: είναι απλός.

Προφανώς η Χελώνα θα επανέλθει στο ζήτημα.

Advertisements

Το τέλος του γιουσουρούμ:

Πριν δύο περίπου μήνες η Χελώνα είχε επισημάνει μια είδηση που δεν πέρασε ούτε στα ψιλά, την απόφαση της 5ης δημοτικής κοινότητας του Δήμου Αθηναίων να προτείνει την μεταφορά του κυριακάτικου γιουσουρούμ από το τέρμα της Ερμού στην λεωφόρο Αθηνών.

Ως γνωστόν, κανένα αυτί δεν ιδρώνει με τέτοια μικροπράγματα, όμως φαίνεται πως οι άμεσα ενδιαφερόμενοι ρακοσυλλέκτες-παλαιοπώλες του παζαριού δεν ήταν διατεθειμένοι να φύγουν από την Κορεάτικη Αγορά για να πάνε στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα.

Και γι’ αυτό πρέπει να στήθηκε η προβοκάτσια. Την Κυριακή που μας πέρασε, κάποιοι ένοπλοι μπράβοι ανέλαβαν να αναστατώσουν το γιουσουρούμ χωρίς προφανή αιτία.

Αλλά βέβαια έδωσαν την ασήμαντη αφορμή που χρειαζόταν ο Γιώργος Καμίνης για να  εισηγηθεί εκτάκτως και εκτός ημερήσιας διάταξης στο δημοτικό συμβούλιο την αναστολή της λειτουργίας του παζαριού.

Επειδή η Χελώνα αδυνατεί να πιστέψει ότι ένας τόσο επιμελής δήμαρχος δεν είχε υπόψη του την απόφαση της δημοτικής κοινότητας ή γενικότερα το θέμα του γιουσουρούμ όπως θίγεται από τους «παραπονούμενους περίοικους» (ποιους άραγε;), δικαιούται να κάνει ορισμένους συνειρμούς και τουλάχιστον να παραξενεύεται με την επιλογή της έκτακτης συζήτησης στο δημοτικό συμβούλιο σε ένα θέμα που είναι ήδη δρομολογημένο. Αναρωτιέται δε τι θα γινόταν στο δημοτικό συμβούλιο αν το ζήτημα της αναστολής της λειτουργίας του γιουσουρούμ ήταν εντός ημερήσιας διάταξης και οι άμεσα ενδιαφερόμενοι ήταν ενήμεροι.

Η πόλη της Αθήνας έχει τεράστιες αντιθέσεις. Από την Διονυσίου Αρεοπαγίτου ως την λεωφόρο Κωνσταντινουπόλεως διασχίζει κανείς άλλους κόσμους που βρίσκονται σε απόλυτη αντίθεση μεταξύ τους. Σε ορισμένα κομμάτια της πόλης η φτώχεια ξεχειλίζει με τον ίδιο τρόπο που αλλού ξεχειλίζει ο πλούτος. Ο Δήμος Αθηναίων υπό τον Γιώργο Καμίνη φαίνεται να έχει πάρει τις αποφάσεις του σε τίνος το πλευρό στέκεται.

Για την ώρα, στο πρωτοσέλιδο της ιστοσελίδας του δήμου δεν υπάρχει κάποια ανακοίνωση για το ζήτημα του γιουσουρούμ. Η Χελώνα εκτιμά πως δεν θα υπάρξει κι αργότερα. Έτσι είναι: εκεί πρέπει να βρουν χώρο ο Γκόραν Μπρέγκοβιτς και το Ράλι Ακρόπολις