Το πανεπιστημιακό άσυλο στο Χάρβαρντ

Ο Παντελής Καψής, σ’ ένα κείμενό του στο Βήμα με τον πονηρό τίτλο «Αρχαία Σκουριά«, υπερασπίζεται την αλλαγή στο μοντέλο διοίκησης των πανεπιστημίων της χώρας. Ο Πάσχος Μανδραβέλης, με τη γνωστή του βιασύνη, δεν χάνει την ευκαιρία να επισημάνει το άρθρο του Καψή, του οποίου το επιχείρημα, ας πούμε, είναι ότι στα μεγάλα ξένα πανεπιστήμια όπως το Κέμπριτζ και το Χάρβαρντ, οι διοικητικές αρχές δεν εκλέγονται αλλά διορίζονται. Η Χελώνα παρακάμπτει το γεγονός ότι λίγη σχέση έχει αυτό με το πρόβλημα των ελληνικών πανεπιστημίων (περισσότερα έχει γράψει εδώ σχετικά) και προσφέρει στο ελληνικό κοινό ένα απόσπασμα από ένα κείμενο του Gaston Gordillo που μας προσφέρει μια άλλη οπτική για το φημισμένο Χάρβαρντ και μας πληροφορεί για τις ισχύουσες μορφές ασύλου σ’ αυτή τη ναυαρχίδα των πανεπιστημίων. Ο Gaston Gordillo είναι καθηγητής ανθρωπολογίας στο πανεπιστήμιο της British Columbia, στο Vancouver του Καναδά, κι ελπίζουμε να μας συγχωρήσει για την αντιγραφή:

Τις δεκαετίες του 1980 και 1990, όπως έδειξε η Ναόμι Κλάιν στο «Δόγμα του Σοκ», η Λατινιή Αμερική ήταν το έδαφος όπου οι παγκόσμιες ελίτ πειραματίστηκαν για πρώτη φορά με τον αχαλίνωτο καπιταλισμό που σήμερα σκορπά την καταστροφή στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι που ζουν ή προέρχονται από τη Λατινική Αμερική, όπως εγώ, παρακολουθούν τις ειδήσεις που έρχονται από Ευρώπη και Βόρεια Αμερική ως déjà vu. Ιδιωτικοποιήσεις, βίαιες περικοπές δαπανών, χρεοκοπία, ταραχές; Εκεί που είσαι ήμουνα…

Στις αρχές του 2000, η καπιταλιστική εκμετάλλευση της Λατινικής Αμερικής ήταν τόσο βίαιη που οδήγησε σε πολλές λαϊκές εξεγέρσεις και ένα κύμα δημοκρατικά εκλεγμένων αριστερών και κεντροαριστερών κυβερνήσεων, οι οποίες, πέρα από τις διαφορές τους, εν μέρει αναδημιούργησαν το κράτος πρόνοιας, έβαλαν όρια στην κυριαρχία των επιχειρήσεων και του ΔΝΤ και μπήκαν σ’ έναν δρόμο βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Και πολλοί απ’ αυτούς που ήταν υπεύθυνοι για το καπιταλιστικό πλιάτσικο της δεκαετίας του ’90 χρειάστηκε να εγκαταλείψουν την ήπειρο. Οι περισσότεροι βρήκαν άσυλο στα ξακουστά πανεπιστήμια των ΗΠΑ.

Το 2000-2001, είχα μια πρώτο χέρι, συχνά εξωπραγματική εμπειρία με μερικούς από αυτούς τους πρώην πλιατσικολόγους, καθώς ήμουν μεταδιδακτορικός φοιτητής στο Χάρβαρντ και τους συναντούσα διαρκώς στην πανεπιστημιούπολη. Οι περισσότεροι από αυτούς τους πρώην επισήμους απλώς δεν μπορούσαν να ζήσουν στις πατρίδες τους διότι ορθά αντιμετωπίζονταν ως υπεύθυνοι για τη γενικευμένη κοινωνική καταστροφή. Για παράδειγμα, παρακολούθησα κάποτε μια ομιλία μαζί με τον πρώην πρόεδρο του Ισημερινού Τζαμίλ Μαχουάντ (που ανετράπη με την εξέγερση του Ιανουαρίου 2000), τον πρώην υπουργό οικονομικών του και έναν πρώην υπουργό της κυβέρνησης Μενέμ στην Αργεντινή. Ήταν όλοι καθηγητές του Χάρβαρντ. Δεν ήμουν όμως ακόμη έτοιμος ν’ αντέξω έναν λόγο του τότε προέδρου του Χάρβαρντ, Λάρι Σάμερς, ο οποίος είχε μόλις απορυθμίσει τις αμερικανικές αγορές επί Κλίντον. Την άνοιξη του 2001, ο Σάμερς επαινούσε σε μια δημόσια εκδήλωση την πρόσφατη ανάδειξη του Ντομίνγκο Καβάγιο ως υπουργού οικονομικών της Αργεντινής για δεύτερη φορά. Επιχειρηματολογούσε συγκαταβατικά ότι η χαρβαρντιανή εκπαίδευση του Καβάγιο ήταν εγγύηση για την επιτυχία της θητείας του, χωρίς φυσικά να αναφέρει ότι η τότε ραγδαία επιδεινούμενη κατάσταση στην Αργεντινή ήταν επίτευγμα του ίδιου του Καβάγιο (του αρχιτέκτονα του νεοφιλελεύθερου ξεπουλήματος των κοινών, ως υπουργού οικονομικών του Μενέμ). Λίγους μήνες αργότερα, ο Καβάγιο εγκατέλειψε την Αργεντινή εν μέσω μιας κατεστραμμένης οικονομίας και μιας εκτεταμένης λαϊκής εξέγερσης που ανέτρεψε την κυβέρνηση και περιελάμβανε ένα πλήθος χιλιάδων ανθρώπων γύρω από το σπίτι του στο Μπουένος Άιρες που οργισμένα απαιτούσε την παραίτησή του. Ο Καβάγιο συνάντησε τους άλλους Λατινοαμερικάνους εμιγκρέδες της ελίτ στο Χάρβαρντ, το οποίο πάντα ανοίγει τις αγκάλες του σε πλιατσικολόγους κάθε είδους, αρκεί να μην φορούν κουκούλες.

σημείωση της Χελώνας: Στη σύνθεση των διοικητικών οργάνων του Χάρβαρντ συναντάμε και τον διακεκριμένο δημοσιογράφο των New York Times Νίκολας Κριστόφ. Οι κ. Καψής και Μανδραβέλης ας το ‘χουν υπόψη τους, μετά τις επιτροπές του υπουργείου δικαιοσύνης, υπάρχουν κι άλλες δουλειές που μπορούν να κάνουν.

Κι άλλος πνιγμός στον Έβρο

Πριν από δυο μήνες, η Χελώνα επεσήμανε τους ειδικούς όρους άσκησης της δημοσιογραφίας που επιβάλλει η παρουσία του Frontex στα ελληνοτουρκικά σύνορα. Σήμερα, πολλά ενημερωτικά μέσα αναπαράγουν το δελτίο τύπου της αστυνομικής διεύθυνσης Ορεστιάδας, όπου ανακοινώνεται η σύλληψη γερμανού δημοσιογράφου στην παραμεθόριο περιοχή Καστανέων – Ν. Βύσσας, διότι «ο συγκεκριμένος δημοσιογράφος δεν τήρησε τους προβλεπόμενους κανόνες πρόσβασης και τις διαδικασίες δημοσιογραφικής κάλυψης που έχουν δημοσιοποιηθεί και προϋποθέτουν ειδική άδεια από τις Ελληνικές Αρχές«.

Τους «προβλεπόμενους κανόνες και διαδικασίες» μπορείτε να τους διαβάσετε στην προ διμήνου ανάρτηση της Χελώνας. Είναι οι κανόνες που παράγουν δημοσιογραφικό προϊόν αυτού του τύπου [via frontexplode.eu]:

Επειδή οι έλληνες δημοσιογράφοι έχουν συνηθίσει να κάνουν αυτού του τύπου τη δημοσιογραφία, κανείς απ’  όσους αναπαράγουν το αστυνομικό δελτίο τύπου δεν εξετάζει περαιτέρω τις συνθήκες υπό τις οποίες συνελήφθη ο δημοσιογράφος. Το μόνο σημείο «ρεπορτάζ» στα πάμπολλα πανομοιότυπα δημοσιεύματα είναι το όνομα του δημοσιογράφου, η εφημερίδα που εργάζεται και ο όμιλος που ανήκει η εφημερίδα – στοιχεία που προφανώς δόθηκαν ατύπως (και ίσως παρανόμως) από την αστυνομία και θα περιλαμβάνονται στο σχετικό τηλεγράφημα του ΑΠΕ.

Αν και το όνομα του γερμανού δημοσιογράφου γράφεται ανορθόγραφα. Έτσι ο Joerg Heuer δύσκολα θα τύχει υποστήριξης από τους έλληνες συναδέλφους του διότι (σύμφωνα με την «αστυνομική έρευνα») είχε το θάρρος ν’ αμφισβητήσει την απαράδεκτη διαδικασία «ενσωμάτωσης» που προκρίνει ο Frontex για την ενημέρωση της κοινής γνώμης.

Ο εισαγγελέας της Ορεστιάδας άσκησε δίωξη στον γερμανό δημοσιογράφο σύμφωνα με το άρθρο 149 του ποινικού κώδικα «περί κατασκοπείας» και τον μεταξικό αναγκαστικό νόμο 376/18-12-1936 «περί μέτρων ασφαλείας οχυρών θέσεων», μας ενημερώνει η αστυνομική διεύθυνση Ορεστιάδας (και όχι η αρμόδια δικαστική αρχή, ο εισαγγελέας πρωτοδικών δηλαδή).

Το άρθρο 149 ΠΚ προβλέπει:

1. Όποιος: α) χωρίς δικαίωμα καταρτίζει εικόνες ή σχέδια οχυρώσεων, πλοίων, δρόμων, καταστημάτων ή άλλων έργων ή στρατιωτικών τόπων ή β) για τον σκοπό αυτόν, μπαίνει κρυφά ή με απάτη στα μέρη αυτά, αν η προσέλευση εκεί απαγορεύεται στο κοινό, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο ετών, αν η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από ειδική διάταξη.

2. Όποιος εισέρχεται στα πιο πάνω μέρη κρυφά ή με απάτη, τιμωρείται γι’ αυτό και μόνο με φυλάκιση μέχρι έξι μηνών.

Ο Α.Ν. 376/1936, από την άλλη, προβλέπει την ύπαρξη «Αμυντικών περιοχών» στις οποίες υπάρχουν ή πρόκειται να εκτελεστούν οχυρωματικά έργα. Αυτές οι «αμυντικές περιοχές» έχουν κλειστές «απηγορευμένας ζώνας» και ημιανοιχτές «επιτηρουμένας ζώνας» και βρίσκονται υπό την αποκλειστική δικαιοδοσία των στρατιωτικών αρχών. Η Χελώνα εικάζει πως ο γερμανός δημοσιογράφος διώκεται βάσει των άρθρων 4 (πρόβλεψη απόλυτης απαγόρευσης εισόδου στην απαγορευμένη ζώνη) ή 5 (πρόβλεψη περιορισμών εισόδου στην επιτηρούμενη ζώνη).

Εννοείται πως το ρεπορτάζ των ελλήνων δημοσιογράφων δεν εκτείνεται σε λεπτομέρειες όπως εάν εξακολουθεί να ισχύει ο μεταξικός δικτατορικός νόμος (π.χ., λειτουργεί η «Επιτροπή Στρατιωτικής Ασφαλείας» του άρθρου 8, η οποία «αποφασίζει περί εκτοπίσεως μέχρι πέντε ετών εκ της Επιτηρουμένης Ζώνης υπόπτων δια την ασφάλειαν αυτής προσώπων μόνων ή μετά των οικογενειών των«; Ή ακόμη, εφοδιάζουν οι τοπικές στρατιωτικές αρχές τους κατοίκους της επιτηρούμενης ζώνης με ειδικές άδειες άσκησης επαγγέλματος εντός αυτής, σύμφωνα με το άρθρο 5 του εν λόγω αναγκαστικού νόμου;) ή ποια είναι τα όρια της επιτηρούμενης και ποια της απαγορευμένης ζώνης, πώς σημαίνονται αυτά τα όρια, πού ακριβώς συνελήφθη ο γερμανός δημοσιογράφος, πού κρατείται και άλλα τέτοια ανιαρά.

Όπως σχολίασε η Χελώνα σ’ ένα άλλο μπλογκ, οι έλληνες σοσιαλιστές έχουν διαλέξει τη συμπόρευση με το συντηρητικό μπλοκ της ευρωπαϊκής ένωσης. Έχουν διαλέξει, εξάλλου, τη συμπόρευση με το συντηρητικό μπλοκ και έξω από την ΕΕ. Η πρόθεση του σοσιαλιστικού υπουργείου προστασίας του πολίτη να χτίσει φράχτη στα χερσαία σύνορα του Έβρου(*) το βάζει δίπλα στην διακυβέρνηση Μπους του νεότερου που έχτισε μεγάλο τέτοιο τείχος στα σύνορα των ΗΠΑ με το Μεξικό, δίπλα στην ισραηλινή ακροδεξιά με τους πολλαπλούς αποκλεισμούς της πάνω στον παλαιστινιακό λαό (την Τετάρτη μας επισκέπτεται και ο ισραηλινός υπεξ Λίμπερμαν) και οπωσδήποτε πολύ μακριά από τις καλύτερες δημοκρατικές παραδόσεις της Ευρώπης.

Η Χελώνα φαντάζεται ότι το ελληνικό κράτος στο τέλος δε θα τυλίξει σε μια κόλλα χαρτί τον γερμανό δημοσιογράφο, ίσως επειδή εργάζεται σε μεγάλο όμιλο ΜΜΕ που μπορεί ν’ αντιδράσει στη δίωξη. Ο Joerg Heuer μάλλον θα ‘ναι απ’ αυτή την άποψη τυχερός, κι ίσως την επόμενη φορά να επιλέξει να δεχτεί τις πηγές του Frontex για το ρεπορτάζ του [via frontexplode.eu]:

Από την άλλη πλευρά, άτυχοι παραμένουμε όλοι εμείς, που εκτός από την τρόικα και την σοσιαλιστική μας κυβέρνηση, έχουμε ν’ αντιμετωπίσουμε εισαγγελείς που ξεθάβουν αναγκαστικούς νόμους της μεταξικής δικτατορίας, ανευθυνοϋπεύθυνους «αξιωματούχους της Frontex» με θολές αρμοδιότητες να ελέγχουν τα σύνορα της χώρας, πρώην προέδρους της ΕΦΕΕ που είδαν το φως το αληθινό τώρα στα γεράματα και λαμβάνουν τα χειροκροτήματα της κοινοβουλευτικής ακροδεξιάς και δημοσιογράφους που, με το φόβο της επόμενης μέρας στο ρευστό τοπίο των media, δεν αγγίζουν ό,τι καίει.

Ειρωνική λεπτομέρεια: Μεταξύ των υπουργών που υπογράφουν τον αναγκαστικό νόμο 376/1936 (καθώς, ως γνωστόν, μετά το πραξικόπημα του Ιωάννη Μεταξά στις 4 Αυγούστου του 1936 η βουλή δεν λειτουργούσε, οπότε οι νόμοι εγκρίνονταν απ’ το υπουργικό συμβούλιο), βρίσκεται ο τότε υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Αλέξανδρος Παπαχελάς. Ο παππούς.

Η συνέχεια στις οθόνες σας. Έως ότου, φυσικά, διαλέξετε άλλο γήπεδο.

πηγές τοπικά(**):

Δελτίο τύπου αστυνομικής διεύθυνσης Ορεστιάδας, 7-1-2011
Αναγκαστικός Νόμος 376/1936

Σημειώσεις

(*) Αν ισχύει βέβαια ο Α.Ν. 376/1936, η αρμοδιότητα ανήκει στο υπουργείο εθνικής άμυνας, αλλά αυτά είναι ψιλά γράμματα: η ισχύς των νόμων αλλάζει ανάλογα με τη σκοπιμότητα που εξυπηρετείται!

(**) Η Χελώνα προσπαθεί πάντοτε να τεκμηριώνει τις αναρτήσεις της με συνδέσμους. Μια αναδρομή σε παλαιότερες αναρτήσεις, όμως, απέδειξε ότι τα 2 ή 3 χρόνια είναι αρκετά ώστε πολλοί σύνδεσμοι στους οποίους παραπέμπει να μην ισχύουν πια. Θα προσπαθήσει, λοιπόν, από εδώ και πέρα, να επισυνάπτει σε κάποια μορφή τις αναφερόμενες πηγές τοπικά. Καλό θα ήταν αυτό να μπορέσει να γίνει και προς τα πίσω, αλλά επειδή είναι μια δουλειά που χρειάζεται πολύ χρόνο, δεν μπορεί να το υποσχεθεί.

Στρατευμένη δημοσιογραφία

Με την εφαρμογή της διάταξης του νόμου για τα πολλαπλά συγγράμματα στα πανεπιστήμια ασχολείται σήμερα σε άρθρο του ο εκπαιδευτικός συντάκτης της Καθημερινής Απόστολος Λακασάς.

Ναι μεν ο νόμος θέλει τις γενικές συνελεύσεις των τμημάτων να καταρτίζουν κατάλογο προτεινόμενων συγγραμμάτων για κάθε μάθημα, αλλά

[σ]υνήθως, οι κατάλογοι των Γενικών Συνελεύσεων αποτελούνται από τρία συγγράμματα, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται εκείνο του διδάσκοντος το μάθημα.

Η αν. καθηγήτρια της Νομικής και μέλος της νέας διοίκησης της ΠΟΣΔΕΠ Ευγενία Μπουρνόβα δηλώνει στον δημοσιογράφο:

«Ολα ξεκινούν από τον διδάσκοντα. Εάν αυτός μένει προσκολλημένος στο εγχειρίδιο, τότε οδηγεί τους φοιτητές να κάνουν το ίδιο».

Ο δόκτωρ του Πανεπιστημίου της Σορβόννης Γιώργος Πανόπουλος δηλώνει επίσης στον δημοσιογράφο:

«Ομως, το βάρος πρέπει να δοθεί στη διδασκαλία και στον τρόπο δουλειάς των φοιτητών, τόσο κατά τη διάρκεια της χρονιάς όσο και στις εξετάσεις. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα τα βιβλία της Νομικής έχουν ελάχιστες παραπομπές στη νομολογία, η οποία δεν υπάρχει στο Ιντερνετ».

Η επίκουρη καθηγήτρια του Καποδιστριακού Βάσω Κιντή δηλώνει στον δημοσιογράφο:

«Με το νέο σύστημα υποτίθεται ότι επιτυγχάνονται δύο στόχοι: η πάταξη κυκλωμάτων κερδοσκοπίας που συνδέονταν με το μοναδικό σύγγραμμα και ο πλουραλισμός στη μάθηση. Αυτό όμως δεν ισχύει».

Παραπλεύρως, ο Γιάννης Μυλόπουλος, καθηγητής Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, υποστηρίζει σε σύντομο άρθρο του:

Το πρόβλημα είναι αν συγχρόνως, με το συγκεκριμένο σύγγραμμα που προτείνεται για τη διεξαγωγή του μαθήματος, οι φοιτητές έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης και σε άλλα συγγράμματα που θα συμπληρώνουν ή και θα διευρύνουν τις γνώσεις τους, όπως συμβαίνει σε όλες τις πολιτισμένες χώρες του κόσμου. Για να συμβεί όμως αυτό, πρέπει να υπάρχουν ενημερωμένες βιβλιοθήκες, που να διαθέτουν πλούσιο βιβλιογραφικό υλικό και μάλιστα σε ποσότητες ικανές να ικανοποιήσουν τις ανάγκες όλων των φοιτητών. Αυτό όμως σε μια χώρα όπου, λίγους μήνες πριν, η προηγούμενη κυβέρνηση αρνιόταν να χρηματοδοτήσει την ενημέρωση των βιβλιοθηκών είναι ακόμη ένα άπιαστο όνειρο.

Και ποια είναι η άποψη που προβάλλει ο δημοσιογράφος στη δεύτερη αράδα του άρθρου του;

Οι φοιτητές δεν θέλουν να ξεβολευτούν από την επικράτηση του ενός βιβλίου.

Προφανώς ή δεν άκουγε τους συνομιλητές του ή είχε τόση πρεμούρα να διατηρήσει την σταθερά εχθρική στάση του έναντι των φοιτητών: πότε με το ζήτημα του ασύλου, πότε με τη συνδιοίκηση και τις πρυτανικές εκλογές, πότε με τις καταλήψεις, και σήμερα με το ζήτημα των πολλαπλών συγγραμμάτων.

Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου!

Για τη δημόσια τηλεόραση, αυτήν που κάποτε λέγαμε κρατική

Ο Νίκος Μπακουνάκης γράφει σήμερα στο Βήμα για τις κατευθύνσεις που μπορεί να έχει η δημόσια τηλεόραση:

Είτε τηλεόραση ανταγωνιστική, δηλαδή market driven, καθοδηγούμενη από την αγορά μέσω των τηλεμετρήσεων και επομένως με συγκεκριμένο προφίλ και είδος προγράμματος και σταρ σύστεμ, είτε τηλεόραση που, χωρίς κριτήρια ακροαματικότητας (αμφίβολα και μαχητά, έτσι κι αλλιώς), ακόμη και χωρίς διαφημίσεις, θα ανταποκρίνεται στα αιτήματα της ενημέρωσης, της επιμόρφωσης, της ψυχαγωγίας, της έρευνας, της καινοτομίας και θα είναι ευαίσθητη με ό,τι συντελείται στη δημόσια σφαίρα.

Υπάρχει βέβαια και μια παράμετρος που ο Μπακουνάκης παραλείπει, αλλά ο προηγούμενος πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΕΡΤ γνωρίζει καλά:

[…] η ΕΡΤ είναι δημόσιο κανάλι, ο λόγος της μετρά περισσόετρο από κάθε ιδιωτικού καναλιού το οποίο μπορεί να λέει ό,τι θέλει. Ένα δημόσιο κανάλι αποτυπώνει και την επίσημη γραμμή της Πολιτείας ή το λόγο ή τη θέση της Πολιτείας, όταν αναφέρεται σε ιστορικά πρόσωπα, είτε σε ενεργεία Πρωθυπουργούς άλλων χωρών.

Realpolitik.

Τι δεν είναι δημοσιογραφία

Δεν είναι δημοσιογραφία η αναδημοσίευση δελτίων τύπου, στα οποία έχει προστεθεί μόνο η υπογραφή του «συντάκτη». Δείτε σχετικά:

«Ρεπορτάζ» από τη χθεσινή Ελευθεροτυπία.

Το δελτίο τύπου του Αντέννα.

Συγχαρητήρια, Mr. Maniatis.