Νομισματικοί πόλεμοι και λογιστικές ταυτότητες

Άρθρο του οικονομολόγου Dean Baker, συνδιευθυντή του Κέντρου Οικονομικής και Πολιτικής Έρευνας (CEPR). Δημοσιεύτηκε στον βρετανικό Guardian στις 6/10/2010 και στην ιστοσελίδα του CEPR.

Η μετάφραση έγινε από τη Χελώνα στο φως των τρεχουσών συζητήσεων για τον «νομισματικό πόλεμο» μεταξύ Ευρώπης, ΗΠΑ, Κίνας, Ιαπωνίας και Βραζιλίας. Η Χελώνα διατηρεί την πεποίθηση ότι σ’ αυτή τη σχέση η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο πιο αδύναμος κρίκος και ότι στο άμεσο μέλλον θα βλέπουμε σε καθημερινή βάση τις συνέπειες αυτής της αποτυχίας του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, σε διάφορα επίπεδα – ήδη υπάρχουν αρκετά παραδείγματα, όχι μόνο στην οικονομία.

Το μεταφραζόμενο άρθρο μιλά για την αρνητική θέση των ΗΠΑ έναντι της Κίνας. Αν κάνει κανείς την αναγωγή στα ευρωπαϊκά δεδομένα, θα νιώσει μια ανατριχίλα στη ραχοκοκαλιά του. Αν προσπαθήσει να κάνει την αναγωγή στα ελληνικά δεδομένα, μπορεί και να βάλει τα κλάματα. Το μόνο εύκολο, είναι να μεταφέρει κανείς σε ευρωπαϊκό και ελληνικό περιβάλλον την κριτική του συντάκτη του κειμένου για το πολιτικό προσωπικό που διαχειρίζεται την κατάσταση…

Αναδημοσιεύεται με άδεια Creative Commons όμοια με του πρωτότυπου κειμένου. Είναι ελεύθερη η διανομή και η διασκευή του κειμένου, υπό τις προϋποθέσεις ότι αναφέρεται η προέλευση του κειμένου, δεν προορίζεται για εμπορικούς σκοπούς και το παραγόμενο έργο θα διατεθεί με την ίδια ή παρόμοια άδεια.

Λίγα αντικείμενα της οικονομικής επιστήμης είναι πιο βαρετά από τις λογιστικές ταυτότητες. Δυστυχώς, καθώς είναι πρακτικά αδύνατο να κατανοήσει κανείς πλήρως την οικονομική πολιτική χωρίς στέρεη γνώση των υποκείμενων ταυτοτήτων.

Οι περισσότεροι απ’ όσους συμμετέχουν στη σχετική πολιτική συζήτηση στην Ουάσινγκτον προφανώς βαρέθηκαν προτού αποκτήσουν τη σχετική γνώση. Έτσι, παρακολουθούμε ορισμένες πραγματικά ανόητες συζητήσεις.

Η συζήτηση για την αξία του δολαρίου έναντι του κινέζικου γουάν είναι το πιο πρόσφατο επεισόδιο αυτής της ανοησίας. Η φυλή της ελίτ της Ουάσινγκτον πολεμά εναντίον των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού τους τελευταίους μήνες. Έχουν πάρει τέτοια φόρα, που τίποτα δεν μπορεί να τους εμποδίσει: ούτε το πρόβλημα της ανεργίας, ούτε τη ευημερίας των ηλικιωμένων της χώρας, ούτε καν ο προβληματισμός για την βασική οικονομική λογική.

Το βασικό λογικό πρόβλημα ξεκινά από την απλή λογιστική ταυτότητα ότι τα εθνικά αποθέματα ισούνται με το ευρέως υπολογιζόμενο εμπορικό πλεόνασμα. Μια χώρα με μεγάλο εμπορικό πλεόνασμα θα έχει και μεγάλα εθνικά αποθέματα. Αντιστοίχως, μια χώρα με μεγάλο εμπορικό έλλειμμα θα έχει αρνητικά εθνικά αποθέματα. Αυτές οι σχέσεις είναι λογιστικές ταυτότητες – δεν γίνεται να τις παρακάμψεις.

Κι έτσι φτάνουμε στο επόμενο κομμάτι της ιστορίας: από πού προκύπτουν τα εμπορικά ελλείμματα. Σε ένα επίπεδο ΑΕΠ, ο κύριος παράγοντας που καθορίζει το εμπορικό έλλειμμα είναι η αξία του δολαρίου στις διεθνείς συναλλαγματικές αγορές. Πρόκειται για τη βασική αρχή προσφοράς και ζήτησης. Αν το δολάριο είναι ακριβότερο από άλλα νομίσματα, τότε οι εξαγωγές μας θα κοστίζουν περισσότερο σ’ όσους ζουν στη Γερμανία, την Ιαπωνία και την Κίνα.

Αν ένα αυτοκίνητο κοστίζει 20.000 δολάρια στις ΗΠΑ, τότε η τιμή του για όσους ζουν σε άλλες χώρες εξαρτάται από το πόσα δικά τους νομίσματα (ευρώ, γιεν ή γουάν) πρέπει να δώσουν για να πάρουν ένα δολάριο. Όσο περισσότερο κοστίζει το δολάριο σε σχέση μ’ αυτά τα νομίσματα, τόσο ακριβότερο είναι το αυτοκίνητο για τους ξένους. Και όσο ακριβότερο είναι για τους ξένους, τόσο λιγότερα αμερικανικά αυτοκίνητα θα αγοράσουν. Έτσι οι εξαγωγές μας θα μειωθούν.

Αντίστροφα είναι τα πράγματα στις εισαγωγές. Αν το δολάριο είναι ακριβό κι έτσι αγοράζει πολλά ξένα νομίσματα, τότε οι εισαγωγές είναι φτηνές. Αυτό σημαίνει ότι θα αγοράσουμε πολλά εισαγόμενα προϊόντα.

Αν έχουμε χαμηλές εξαγωγές και υψηλές εισαγωγές, έχουμε μεγάλο εμπορικό έλλειμμα: τελεία. Μπορούμε να εκπαιδεύουμε τους εργαζόμενους να είναι πιο παραγωγικοί, να πιέζουμε τις επιχειρήσεις μας να επενδύουν περισσότερο, και να προσπαθούμε να βελτιώνουμε τις δημόσιες υποδομές, αλλά ρεαλιστικά κανείς απ’ αυτούς τους παράγοντες δεν μπορεί να επηρεάσει την επίδραση ενός νομίσματος υπερτιμημένου κατά 20-40%. Ένα πολύ υπερτιμημένο νόμισμα πρακτικά εγγυάται το εμπορικό έλλειμμα.

Κι έτσι επιστρέφουμε στο κομμάτι της ιστορίας που αφορά το έλλειμμα του προϋπολογισμού. Αν οι ΗΠΑ έχουν μεγάλο εμπορικό έλλειμμα, τότε τα καθαρά εθνικά αποθέματα είναι αρνητικά. Εξ ορισμού. Αν τα καθαρά εθνικά αποθέματα είναι αρνητικά, τότε ή έχουμε αρνητικά ιδιωτικά αποθέματα ή αρνητικά δημόσια αποθέματα (δηλαδή έλλειμμα προϋπολογισμού).

Τα χρόνια της ακμής της οικιστικής φούσκας, τα ιδιωτικά αποθέματα ήταν έντονα αρνητικά. Αυτό γιατί ο πλούτος που δημιουργούνταν από τη φούσκα οδηγούσε τους ιδιοκτήτες ακινήτων να ξοδεύουν κι όχι ν’ αποταμιεύουν. Τώρα που κατέρρευσε η φούσκα των ακινήτων, ο κόσμος αποταμιεύει πολύ περισσότερο. Επίσης, οι επενδύσεις έχουν μειωθεί εξαιτίας της υπεροικοδόμησης, πράγμα που σημαίνει ότι τα αποθέματα του ιδιωτικού τομέα δεν είναι πια αρνητικά.

Κι έτσι έχουμε μεγάλο δημοσιονομικό έλλειμμα. Το έλλειμμα του προϋπολογισμού είναι αποτέλεσμα του εμπορικού ελλείμματος, το οποίο είναι αποτέλεσμα του υπερτιμημένου δολαρίου. Κι έτσι φτάνουμε στην παράξενα παράδοξη συμπεριφορά της πολιτικής ελίτ της Ουάσινγκτον.

Πολλοί απ’ αυτούς που συνηθίζουν να εκφράζουν τρόμο για το μέγεθος του δημοσιονομικού ελλείμματος ήταν στο περιθώριο ή αντίθετοι στην προσπάθεια του Κονγκρέσου να υποχρεώσει την Κίνα ν’ ανατιμήσει το νόμισμά της έναντι του δολαρίου. Αν και μπορεί κανείς να συζητήσει αν ο νόμος που εγκρίθηκε από τη Γερουσία ήταν ο καλύτερος δυνατός, όποιος ελπίζει να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα πρέπει να αναγνωρίσει την ανάγκη της υποτίμησης του δολαρίου. Κι αν κάποιος θέλει τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, τότε είναι αναγκαίο να μειώσει το εμπορικό έλλειμμα.

Αυτό αυξάνει την πιθανότητα πως ίσως τα γεράκια του ελλείμματος δεν ενδιαφέρονται ουδόλως γι’ αυτό. Ίσως τα γεράκια του ελλείμματος θέλουν μόνο να κόψουν την κοινωνική ασφάλεια και το πρόγραμμα υγείας (Medicare) και άλλα προγράμματα που ωφελούν τη μεσαία τάξη και ανθρώπους με μεσαία εισοδήματα. Φυσικά, είναι επίσης δυνατόν η οικονομική πολιτική να μπερδεύει τα γεράκια του ελλείμματος. Δεν είναι εύκολο να ξέρεις με σιγουριά, αλλά αυτό τον καιρό η άγνοια και/η ανειλικρίνεια είναι προϋπόθεση για να συμμετέχει κανείς στις πολιτικές συζητήσεις της Ουάσινγκτον.

Advertisements

Πορτρέτο της Ελλάδας

60 χρόνια μετά, τίποτα δεν έχει αλλάξει:

Το πρώτον μέτρον που πρέπει να ληφθή είναι να ευρεθούν μέσα όπως καμφθή ο αληθώς αρπακτικός εγωισμός των ανθρώπων των Αθηνών … Ούτοι αποτελούνται από 5.000 περίπου πολιτικούς, βιομηχάνους και εισαγωγείς, οι οποίοι κυβερνούν την χώραν και οι οποίοι εκ συστήματος και με αναισθησίαν απομυζούν τον πλούτον της χώρας, είτε ούτος παράγεται εντός αυτής, είτε στέλλεται από τας ΗΠΑ. Αυτοί είναι οι άνθρωποι οι οποίοι υπενόμευαν την προσπάθειαν της κυβερνήσεως χρησιμοποιούντες εις τα αυτοκίνητά των την βενζίνην την προοριζομένην δια τα τρακτέρ που χρειάζονται δια την παραγωγήν τροφίμων εις την Ελλάδα. Αυτοί είναι οι άνθρωποι οι οποίοι εκραύγαζαν πατριωτικά συνθήματα, ενώ ηρνούντο να πληρώσουν φόρους ή να συμμετάσχουν εις τας απωλείας που απαιτούσε η νίκη και οι οποίοι είχαν καταθέσει τα χρήματά των εις τράπεζας της Ν. Υόρκης, της Αιγύπτου και της Ελβετίας. Οι άνθρωποι αυτοί εσώθησαν από τους κομμουνιστάς χάρη εις την αμερικανικήν βοήθειαν…

Από άρθρο του Τζόζεφ Χάρισον, απεσταλμένου στην Αθήνα της αμερικανικής εφημερίδας Christian Science Monitor, όπως αναδημοσιεύθηκε στο Βήμα, στις 6 Απριλίου 1950. Παρατίθεται στο Σόλων Ν. Γρηγοριάδης, Μετά τον Εμφύλιο. Η άνοδος του Παπάγου στην εξουσία, Εκδόσεις Φυτράκη + Το Βήμα 2010, σελ. 248.

Άλλο ενημέρωση, άλλο προπαγάνδα – και η γριά χτενίζεται

Το Reuters μας δίνει την είδηση της ημέρας, για να μην ξεχνιόμαστε:

The Greek/German 10-year government bond yield spread widened about 35 bps on day to 945 bps — highest since May 10 — as the 10-year Greek yield GR10YT=TWEB jumped 27 bps on the day to 11.6 percent.

Κι ενώ ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου εργάζεται σκληρά στη Βουλή για τα συμφέροντα των τραπεζών (και της χώρας ολόκληρης, κατά τα λεγόμενά του), ο πρωθυπουργός της χώρας προτιμά ευχολόγια και εκθέσεις ιδεών για να μας πείσει ότι όλα βαίνουν καλώς.

Ώρα να επιστρέψουμε στα κλασικά κείμενα, μου φαίνεται. Γιατί αλλιώς θα πρέπει να συνεχίσουμε ν’ ανεχόμαστε τύπους σαν τον Χρήστο Παπουτσή, ο οποίος, στον αυτόματο πιλότο είπε, μεταξύ άλλων σήμερα στη Βουλή:

Εκείνοι που συκοφάντησαν και δυσφήμισαν τη χώρα, εκείνοι που κυβέρνησαν με ψέματα και που οδήγησαν την οικονομία σε χρεοκοπία και τον λαό σε αδιέξοδα, είναι η κυβέρνηση της ΝΔ,η κυβέρνηση Καραμανλή. Μην το ξεχνάτε.

Αριστούργημα, μπράβο Χρήστο, δεν έχουν πάει τζάμπα τόσα χρόνια στο κουρμπέτι.

Το Ελληνικόν Έθνος εις την Παγκόσμιον Ιστορίαν

Αφού διάγουμε ημέρες Ελληνικού Πάσχα, χθες το μεσημέρι βρήκα λίγο ελεύθερο χρόνο κι έκανα μια βόλτα στο Μοναστηράκι. Σε κάποιο παλαιοβιβλιοπωλείο, βρήκα τη δεύτερη έκδοση ενός εξαιρετικά ενδιαφέροντος βιβλίου με τίτλο Εθνικαί και Κοινωνικαί Αρεταί. Το υπογράφουν οι Ι. Αναστασόπουλος και Ν. Αλικάκος. Εκδόθηκε δε για πρώτη φορά από τον Εκδοτικό Οίκο Ιωάννου Σιδέρη, Οδός Τσώρτσιλ 44, Αθήναι λίγο πριν το 1950.

Αφού παραθέσει ο εκδότης την εγκύκλιο του Υπουργείου Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας και την απόφασιν του Ανωτάτου Συμβουλίου Εκπαιδεύσεως της εποχής οι οποίες προτείνουν ανεπιφύλακτα το βιβλίο στους νέους, οι συγγραφείς χωρίζουν σε 8 κεφάλαια το αντικείμενο της μελέτης τους: Ατομική αγωγή, Θρησκευτική αγωγή, Εθνική αγωγή, Εθνικαί αρεταί, Κοινωνική αγωγή, Κοινωνική εθιμοτυπία, Κοινωνικά ελαττώματα, Το ισχύον Σύνταγμα της Ελλάδος.

Από το τρίτο κεφάλαιο, παραθέτω τα παρακάτω:

Το Ελληνικόν Έθνος εις την Παγκόσμιον Ιστορίαν

Το Ελληνικόν Έθνος καταλαμβάνει τας περισσοτέρας και ωραιοτέρας σελίδας  εις την παγκόσμιον ιστορίαν.

Η ιστορία όλων των προηγμένων λαών της γης εκφράζεται με θαυμασμόν δια την Ελλάδα. Στερεοτύπως επαναλαμβάνει η παγκόσμιος ιστορία εις όλας τας γλώσσας ότι:

«Η Ελλάς είναι η φωτοδότρια Χώρα, των Τεχνών, των Επιστημών και του Πολιτισμού της Ανθρωπότητος».

Η Ελλάς είναι η μόνη χώρα της Γης, δια την οποίαν εθυσιάσθησαν προθύμως αναρίθμητα εκλεκτά τέκνα ξένων Πατρίδων, διότι ανεγνώριζαν την Ελλάδα ως Πατρίδα όλων των προηγμένων Πατρίδων της Γης. Αι οδοί των Αθηνών, του Πειραιώς, της Θεσσαλονίκης και των άλλων πόλεων της Ελλάδος γέμουν εις μνήμην των από ονόματα φιλελλήνων, οι οποίοι έδωκαν το αίμα των δια να αποκτήση η Πατρίς μας την ελευθερίαν της και την ανεξαρτησίαν της.

Δεν υπάρχει κανένα ιστορικόν ή φιλοσοφικόν σύγγραμμα εις τον κόσμον, που να μην εκφράζεται με θαυμασμόν δια την Ελλάδα και δια τους Έλληνας. Ο Σωκράτης εις τους απορούντας διατί όλος ο κόσμος αγαπά την Ελλάδα έλεγε: «Χώρα η οποία σέβεται τον Θεόν και αγαπάται από τον Θεόν, δεν είναι δυνατόν να μη αγαπάται και από τους ανθρώπους». Ο δε Πλάτων έλεγεν: «Ευχαριστώ τον Θεόν διότι εγεννήθην Έλλην». Και ο Θαλής ο Μηλήσιος (sic) είς εκ των επτά σοφών της Ελλάδος έλεγε: «Δια τρία πράγματα ευχαριστώ τον Θεόν και μακαρίζω την τύχην μου, 1) Διότι εγεννήθην άνθρωπος και όχι θηρίον. 2) Διότι εγεννήθην ανήρ και ου γυνή και 3) Διότι εγεννήθην Έλλην και ου βάρβαρος».

Η ψυχική και πνευματική δύναμις του Ελληνισμού υπερείχεν όλων των λαών της γης. Ο ιδρυτής της ακαταλύτου Χριστιανικής Θρησκείας, όταν του ανηγγέλθη ότι μεταβαίνουν δια να τον προσκυνήσουν δύο Έλληνες, ο Φίλιππος και ο Ανδρέας, οι αμέσως γενόμενοι Απόστολοί του, είπεν: «Ελήλυθεν η ώρα ινά δοξασθή ο υιός του ανθρώπου». Και ο διάσημος Ρωμαίος ποιητής Οράτιος έλεγεν: «Η Ελλάς κατακτηθείσα υπό της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, αντικατέστησεν αυτήν πνευματικώς και την υποδούλωσεν». Το σύγχρονον Ελληνικόν πνεύμα δεν υστερεί του αρχαίου Ελληνικού πνεύματος.

Ο πατήρ της νίκης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου Ουίνστων Τσώρτσιλ διακηρύττει ανά τον κόσμον ότι: «Εάν δεν υπήρχεν η ανδρεία και η γενναιοψυχία των Ελλήνων, δεν γνωρίζομεν ποία θα ήτο η έκβασις του μεγάλου πολέμου».

Και αυτός ακόμη ο Στάλιν, κατά την διάρκειαν του ιδίου πολέμου έλεγεν: «Μετά την νίκην θα κατέλθω ως απλούς φίλος από την Σερβίαν, ως τιμωρός από την Βουλγαρίαν και ως προσκυνητής εις την ηρωϊκήν και ένδοξον Ελλάδα».

Ήλθον ως θαυμασταί της Ελλάδος και ως προσκυνηταί της Ακροπόλεως και της Πίνδου, όλοι οι μεγάλοι στρατηγοί και εκπρόσωποι των μεγάλων μας συμμάχων και φίλων. Ο Τσώρτσιλ, ο Ήντεν, ο Μάρσαλ, ο Σμάτς.  Και ο Στάλιν θα ετήρει την υπόσχεσίν του και θα ήρχετο, εάν δεν ήτο Κομμουνιστής. Κάθε Κομμουνιστής θεωρεί το ψεύδος και την απάτην ως αρετήν του Κομμουνισμού, και τον δόλον, την σφαγήν, και την εξαθλίωσιν ως λίπασμα της επικρατήσεως των αναρχικών και αντιχριστιανικών ιδεών.

Ελπίζοντας να έχω καλύψει τις εθνικές σας ανάγκες γι’ απόψε, σας παροτρύνω να κρατήσετε αυτά τα σοφά λόγια στο μυαλό σας καθώς ξεκοκαλίζετε τον εθνικό οβελία. Καλή όρεξη!